Program Letniej Szkoły Kognitywistyki

Wrz
7
pt
2018
Pamięć niepamięci – przekład symboli na ludzkie cierpienie. Wczesnonowożytny proces odczłowieczenia “czarownicy” – Bożena Ronowska
Wrz 7@10:45 – 11:15
Pamięć niepamięci - przekład symboli na ludzkie cierpienie. Wczesnonowożytny proces odczłowieczenia "czarownicy" – Bożena Ronowska @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Celem referatu jest omówienie podstawowych zagadnień, związanych z oskarżeniem i torturowaniem ludzi podejrzanych o czary na przestrzeni XV – XVIII w.
Wydobywanie przyznania się do winy za pośrednictwem tortur w odniesieniu do czarownic miało wymiar symboliczny.  Towarzyszyło mu bowiem wiele interesujących wierzeń i praktyk. Bez wątpienia proces ten był wyrazem bestialstwa i pogardy  jednego człowieka wobec drugiego.  Dokonujący się za jego pośrednictwem akt odrzucenia godności i odhumanizowania istoty ludzkiej przez wieki stanowił ciężkie naruszenie odrębności mentalnej oraz fizycznej podsądnego.  Tym trudniejsza jest praca badacza, skupionego na analizie zapisu scen tortur opisywanych w autentycznych aktach sądowych z tego okresu, uderza w nich proces „odczłowieczenia” czarownicy.
W jaki sposób dokonać przekładu znaków pisanych na ludzkie cierpienie?  W jakim stopniu tortury  mogły wpływać na  wyartykułowanie konkretnych słów przez podejrzanych?
Podczas analizy dostępnych materiałów źródłowych zostaną zbadane zeznania wybranych osób oskarżonych o czary, zawarte w aktach ich sprawy. W wyniku dociekań zostanie omówiony system wierzeń związanych z tematem oraz ich odzwierciedlenie w słowach wypowiadanych przez oskarżonych o czary na torturach.

  • Bibliografia
  • Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, Akta miasta Fordon  sygn.  190/5.
  • Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, Akta miasta Łobżenicy, sygn. 11.
  • Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, Akta Miasta Nowego, sygn. 196/131.
  • Archiwum Państwowe w Poznaniu, Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy Sztafet Ochronnych
  • Wydział Archiwalny – komórka do spraw badań procesów o czary (dalej cyt. KPoC), sygn. : 53/975/0.
  • J. Jeffries Martin, Tortured testimonies [w:]  “Acta Histriae” nr 19,  2011.
  • R. Tokarczyk, Tortury i egzekucje w etyce kata [w:] „Analiza i Egzystencja” 22, ISSN 1734-9923, 2013.

Bożena Ronowska

Baśń jako kategoria eksperymentu myślowego – Beata Fijołek-Soska
Wrz 7@11:15 – 11:45
Baśń jako kategoria eksperymentu myślowego - Beata Fijołek-Soska @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska
Według Bruno Bettelheima baśnie, pisane językiem przystępnym dla małych dzieci oraz jasno przedstawiające problemy egzystencjalne z jakimi może mierzyć się człowiek, są postrzegane w kategoriach opowieści inicjacyjnych. Celem baśni według Mariny Warner jest oswojenie codziennych dylematów i kryzysów oraz objaśnienie skomplikowanych relacji międzyludzkich i powszechnych prawideł kierujących światem. Tak rozumiana definicja baśni idealnie wpisuje się w jedną z prób zdefiniowania eksperymentów myślowych. Mateusz Tondera wskazuje, iż eksperymenty te „okazują się najbardziej skuteczne tam, gdzie konieczne jest przeorganizowanie wiedzy (a nierzadko intuicji) w sposób, który ujawni niedostrzegane wcześniej powiązania i zależności, a więc szczególnie przy problemach o charakterze złożonym, interdyscyplinarnym”. Uważam, że baśnie na dziecięcym poziomie postrzegania rzeczywistości można analizować jako eksperymenty myślowe, przedstawiające wyimaginowane scenariusze oswajające pewne sytuacje; na przykład umiejscawiając wydarzenia „dawno, dawno temu”. Za pomocą tego zabiegu, wiedza i intuicja małoletniego słuchacza o świecie zostaje zreorganizowana przez baśnie przedstawione w formie magicznych opowieści kończących się pełnym nadziei i optymizmu zdaniem: „i żyli długo i szczęśliwie”. Baśnie jako historie zawierające skumulowaną mądrość przeszłości (składającą się przede wszystkim z aktów wyobraźni wyrażanych „w symbolicznym esperanto tworzących ciągi zawierające pewne rodzaje charakterów/postaci oraz powracających motywów wynikających z kombinacji i rekombinacji znanych fabuł i charakterów”) stają się interesującym polem badawczym, które chciałabym przedstawić. 

Beata Fijołek-Soska

Sokrates. Filozof kreatywny – Damian Grzegórski
Wrz 7@11:45 – 12:15
Sokrates. Filozof kreatywny – Damian Grzegórski @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

W moim wystąpieniu chciałbym przeanalizować nauczanie Sokratesa z punktu widzenia dzisiejszego człowieka.

  • Jak przełożyć nauczanie Ateńczyka na dzisiejsze czasy?
  • Czy jest to możliwe?
  • Jak Sokrates doszedł do swoich wniosków, na czym polegała jego kreatywność i czy zawdzięcza to jedynie swojemu rozumowi?
  • Jaki jest praktyczny wymiar nauk filozofa i czego możemy się od niego nauczyć?

Na te pytania postaram się Państwu odpowiedzieć.

Damian Grzegórski

Co tancerz miał na myśli, czyli tworzenie ruchu jako proces kreatywnego myślenia – Paulina Zarębska
Wrz 7@12:15 – 12:45
Co tancerz miał na myśli, czyli tworzenie ruchu jako proces kreatywnego myślenia - Paulina Zarębska @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska
Kluczowym zagadnieniem referatu jest proces kreatywnego myślenia podczas tworzenia tańca w perspektywie badań kognitywistycznych. Celem rozważań jest wykazanie głównych koncepcji, które stanowią bazę badań nad ludzkim poznaniem, oraz ich odniesienie do procesu tworzenia tańca. Poruszane teorie wzbogacone są o osobiste doświadczenia zdobyte przeze mnie podczas wieloletniej pracy jako tancerz oraz choreograf.Opierając się na koncepcjach neuronauki, psychologii poznawczej oraz fenomenologii zostaną omówione różne aspekty tworzenia tańca. Począwszy od zagadnienia wyobraźni motorycznej omówiony zostanie proces kreowania ruchu od strony mechanizmów poznawczych. W kontekście procesów wyobrażeniowych omówione zostanie zagadnienie myślenia za pomocą obrazów w pracy tancerza.Szczegółowej analizie poddane zostanie zjawisko improwizacji tanecznej, które Lynne Bloom i Tarin Champlin nazywają „twórczym ruchem chwili“.  Ukazane zostaną także badania uznanych badaczy tańca na świecie, takich jak Dafne Muntanyola-Saura czy David Kirsh, dotyczące wpływu interakcji w grupie między tancerzami na kształtowanie kreatywności ruchu oraz zjawisko poznania współdzielonego (shared cognition).Referat ma na celu ukazanie zagadnień z obszaru kognitywistyki związanych z procesem kreatywnego myślenia w pracy tancerza oraz pokazanie, że badania nad ludzkim poznaniem dostarczają wiele informacji, które wykorzystywane mogą być przez choreografów oraz tancerzy do udoskonalenia technik tworzenia tańca.

http://lsk.kul.pl/employees/paulina-zarebska/

Rola preferencji muzycznych w rytualizacji zachowań. Zarys projektu – Damian Adamowicz
Wrz 7@18:15 – 18:45
Rola preferencji muzycznych w rytualizacji zachowań. Zarys projektu - Damian Adamowicz @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska
Rytuały były dotychczas badane z różnych perspektyw. Stanowiły obiekt zainteresowań antropologów, socjologów oraz badaczy skupionych w obszarze kognitywistyki religii. Według Malinowskiego, zachowania rytualnie wyłaniają się, gdy pewne warunki w danych sytuacjach są niepewne. Zachowania te stają się przez sposobem na zmniejszenie niepokoju. Konrad Talmont- Kamiński w swoim projekcie badawczym pt. „Nieprzezroczystość, rytualność, niepokój: poznawcze podstawy rytuału”, realizowanym na Uniwersytecie w Białymstoku, stawia hipotezę, że dzięki zwiększaniu poziomu niepokoju i obniżaniu szans na wykonanie zadania będzie można sprowokować zachowania rytualne.Muzyka stanowi często ważny element rytuałów, jednak jej rola wciąż nie została zbadana. Badania dotyczące neurokognitywnych podstaw preferencji muzycznych pokazują, że gust muzyczny jest związany z tzw. stylami poznawczymi, a utwory preferowane przez badanych wywołują w nich zmiany fizjologiczne. Badacze stworzyli również model, który pozwala na klasyfikację utworów muzycznych według ich specyficznych cech. Pozwala to wysnuć hipotezę, że odpowiedni dobór stymulantu muzycznego ze względu na jego strukturę może pełnić funkcj ę torującą w rytualizacji zachowań.Celem pracy jest przedstawienie zarysu projektu badawczego, który ma ustalić: 1) jaką rolę odgrywa muzyka w rytualizacji zachowań, 2) jakie cechy musi posiadać utwór muzyczny, by mógł zostać wykorzystany w zachowaniach rytualnych oraz 3) jaki wpływ na rytualizację zachowań mają preferencje muzyczne.

 

Bibliografia:

  • Blood A., Zatorre R. J., (2001). Intensely pleasurable responses to music correlate with activity in brain regions implicated in reward and emotion. Proc Natl Acad Science U S A 98: 11818-11823. doi:10.1073/pnas.191355898.
  • Boyer, P., & Lienard, P. (2006). Precaution systems and ritualized behavior. Behavioral and brain sciences, 29(6), 635-641.
  • Cohen E., Mundry R., Kirschner S. (2013). Religion, synchrony, andcooperation, Religion, Brain & Behavior, DOI: 10.1080/2153599X.2012.741075
  • Greenberg D. M., Baron-Cohen S., Stillwell D. J., Kosinski M., Rentfrow P. J., (2015). Musical Preferences are Linked to Cognitive Styles. PLoS ONE 10(7): e0131151. doi:10.1371/ journal.pone.0131151
  • Malinowski, B. (1925). Magic, science and religion.
  • Rentfrow P. J., Goldberg L. R., Levitin D. J., (2011). The Structure of Musical Preferences: A Five-Factor Model. JPers Soc Psychol. 2011 June; 100(6): 1139-1157. doi:10.1037/a0022406.
  • Salimpoor V. N., Benovoy M., Longo G., Cooperstock J. R., Zatorre R. J., (2009). The Rewarding Aspects of Music Listening Are Related to Degree of Emotional Arousal. PLoS ONE 4(10): e7487. doi:10.1371/journal.pone.0007487.
  • Skinner, B. F. (1948) Superstition in the pigeon. Journal of Experimental Psychology, 38, 168-172.

Damian Adamowicz