Program Letniej Szkoły Kognitywistyki

Wrz
22
pt
Piotr Kozak – Kilka uwag na temat semantyki obrazów
Wrz 22@15:00 – 15:30
Piotr Kozak – Kilka uwag na temat semantyki obrazów @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska
dr Piotr Kozak

Kilka uwag na temat semantyki obrazów

W ramach wystąpienia pokrótce omówię główne stanowiska w sporze na temat semantyki obrazów znaków ikonicznych oraz na ich tle zarysuję własną propozycję. Będę bronił dwóch twierdzeń. Po pierwsze, możemy rozumieć obrazy nie w terminach obiektów, takich jak obiekty fizyczne lub umysłowe, ale w terminach operacji konstruowania przedstawień na wzór konstrukcji w geometrii. Rozumiem przez to twierdzenie, że obrazy jako przedstawienia fizyczne lub umysłowe są efektem końcowym zastosowania pewnych bardziej podstawowych reguł rzutowania. Po drugie, twierdzę, że operacje konstruowania możemy utożsamić pod pewnym względem z nabywaniem umiejętności percepcyjnych takich jak umiejętność odróżniania dźwięków.

 

Piotr Kozak

Liliana Kozak – Przestrzeń sztuki współczesnej jako przestrzeń kontaktu umysłów
Wrz 22@15:30 – 16:00
Liliana Kozak
Liliana Kozak

Przestrzeń sztuki współczesnej jako przestrzeń kontaktu umysłów

Immersja wytwarza inny rodzaj spotkania z odbiorcą dzieła. Zmysł dotyku sytuujący z jednej strony fragmentarycznie w płynnej symulacji prowadzonej za pomocą rękawicy, a z drugiej informujący o zakotwiczeniu w punkcie na zewnątrz podważa stabilność zakotwiczenia w jakimkolwiek punkcie.
Artysta tworzy warunek zaistnienia dzieła tożsamego z przeżyciem artystycznym. Interfejs między obiektem twórcy a odbiorcą ma kluczowe znaczenie, wyznacza bogactwo możliwości dialogu. Na ile wytworzony przez nią kanał kontaktowy jest konkurencyjny z postrzeganiem jedynie za pomocą interfejsu ciała. Od którego momentu możemy mówić o inicjowaniu sytuacji artystycznej, w którym momencie ona się kończy. Dzieło sztuki które staje się subtelnością aktywności, posiada szereg relacji. Zagadnienie określenia, co zawiera się w obszarze sytuacji estetycznej, a co jest zewnętrzem. Co znaczy, a co jest znakiem semantycznie, co składa się na elementy dzieła, gdy ich cześć stanowi o relacji. Charakter wizualny jest poszerzony przez jego istnienie w warstwie relacji.
Proces przeżycia artystycznego z trwania przechodzi w doświadczenie, w stawanie się, konstytuowanie nowej jakości relacji z otoczeniem. Poprzez konfrontowanie relacji człowiek – technologia, a także między ludźmi, kiedy, technologia staje się trzecim głosem spuścizny ludzkiej wiedzy, przekształconego otoczenia. Człowiek dostosowuje warunki współistnienia siebie i swojego tworu- zacieśniając krąg relacji, zmierzając do coraz silniejszych biotechnologicznych powiązań. Modalność wirtualnej przestrzeni odpowiada na potrzebę twórczą człowieka, staje się środowiskiem bardziej podatnym na kształtowanie myślą dzięki większej łatwości wizualizacji.
Doświadczenie estetyczne pozwala na rozwijanie obserwacji percepcji, procesu zmiany. Gdzie relacyjność zmienia obiekty, potrzeba kontaktu o pewnej jakości estetycznej powoduje sytuacje o takiej jakości, postrzeganie przedmiotów jako pomostów budujących taką sytuację, potrzebę ich adaptacji w tym kierunku. Obcowanie z byciem, na drodze rozwoju technologicznego, które łączy odbiór estetyczny i poznanie przekształca percepcję, pozwala doświadczać bycia człowiekiem w postępującym procesie zmian.

Liliana Kozak

Agnieszka Starzyńska – Gramatyka kognitywna jako narzędzie badania reklamy
Wrz 22@16:00 – 16:30
Agnieszka Starzyńska – Gramatyka kognitywna jako narzędzie badania reklamy @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Gramatyka kognitywna jako narzędzie badania reklamy

Celem wystąpienia będzie prezentacja, jak założenia oraz narzędzia gramatyki kognitywnej, takie jak mentalne zobrazowanie czy przestrzenie mentalne, są stosowane w badaniu języka współczesnej reklamy oraz jego możliwości komunikacyjnych w dynamicznie zmieniającym się środowisku mediowym.

Agnieszka Starzyńska

Witold Wachowski – Czytanie rzeczy codziennych: afordancje dla królowych i złodziei
Wrz 22@16:30 – 17:00
Witold Wachowski – Czytanie rzeczy codziennych: afordancje dla królowych i złodziei @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Czytanie rzeczy codziennych: afordancje dla królowych i złodziei

Celem mojego wystąpienia będzie zademonstrowanie możliwości, jakie daje ekologiczne ujęcie ludzkiej aktywności percepcyjnej, skorygowane perspektywą badań w dziedzinie dizajnu. W tym świetle pytanie o to, jak to jest postrzegać i używać rzeczy codziennych, pociąga za sobą pytanie o poznawczą strukturę naszego materialno-społecznego otoczenia. Odwołam się do percepcji filmowej na dwóch różnych poziomach: (1) Pokażę, w jaki sposób kino realizuje ideę myślenia za pomocą rąk, oczu i rzeczy w obrębie kreowanej rzeczywistości diegetycznej i jednocześnie w interakcji z widzem. Posłużę się w tym celu przykładami z filmu „Królowa Krystyna” Roubena Mamouliana. (2) Potraktuję postać kieszonkowca jako nietypowego, nielegalnego, ale odnoszącego sukcesy użytkownika artefaktów. Pomoże mi w tym inne dzieło filmowe: „Kieszonkowiec” Roberta Bressona, wykorzystane jednak nie jako przedmiot badań, lecz na zasadzie filtra potencjalnych realnych sytuacji.
W swoim wystąpieniu wykorzystuję wyniki analiz dokonanych w ramach prowadzonych przeze mnie warsztatów z badań nad percepcją filmową.

Witold Wachowski

Anna Dutkowska – Czytanie umysłów w świecie zwierząt pozaludzkich
Wrz 22@17:15 – 17:45
Anna Dutkowska – Czytanie umysłów w świecie zwierząt pozaludzkich @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Czytanie umysłów w świecie zwierząt pozaludzkich

Badania nad mindreadingiem u zwierząt przybrały na sile w drugiej połowie XX wieku. Analizując zachowania zwierząt społecznych została postawiona teza, iż umiejętność czytania umysłów stanowiłaby kolejną adaptację ułatwiającą funkcjonowanie w swojej grupie, a co za tym idzie – przetrwanie. Na chwilę bieżącą nie ma porozumienia co do tezy, iż zwierzęta są w stanie odczytywać stany mentalne. Czy zwierzęta przewidują i odczytują sens zachowania innych podmiotów poprzez atrybucję prostych stanów mentalnych? Czy też przewidują zachowania innych podmiotów bez rozumienia czegokolwiek o ich stanach mentalnych dzięki odczytywaniu wskazówek behawioralnych i środowiskowych. Główny problem dotyczy zatem różnienia „czytania umysłów” od „czytania zachowania” za pomocą odpowiednio przygotowanych eksperymentów.

 

Anna Dutkowska

Aneta Niczyporuk – Rola dystrakcji w skutecznym tłumieniu myśli
Wrz 22@17:45 – 18:15
Aneta Niczyporuk – Rola dystrakcji w skutecznym tłumieniu myśli @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Rola dystrakcji w skutecznym tłumieniu myśli

Tłumienie myśli można zdefiniować jako wolicjonalne blokowanie dostępu wybranych treści umysłowych do świadomości. Badania nad tłumieniem myśli są niekonkluzywne. Część z nich wskazuje, że możliwe jest niemyślenie (a nawet zapominanie) o niechcianych treściach. Inne natomiast uwidaczniają paradoksalne efekty tłumienia myśli. Wiedza o tym, co wpływa na skuteczność tłumienia, mogłaby znaleźć zastosowanie w wielu obszarach, takich jak walka z nałogami i szkodliwymi nawykami, przeciwdziałanie stereotypom, czy leczenie zaburzeń psychicznych, którym towarzyszą myśli intruzywne. Daniel Wegner – twórca paradygmatu tłumienia myśli – wskazywał, że dystrakcja jest jednym z czynników determinujących efektywne pozbywanie się niechcianych treści ze świadomości. Rola dystrakcji w efektywnym tłumieniu nie jest jednak wystarczająco dookreślona, między innymi ze względu na występowanie w literaturze terminu „dystrakcja” w różnych kontekstach. W referacie zaproponuję inspirowany teorią obciążenia uwagi selektywnej i kontroli poznawczej Lavie i współpracowników podział dystrakcji na dwa rodzaje z uwagi na jej zróżnicowany wpływ na skuteczność tłumienia myśli. Przedstawię również badania eksplorujące zależność między dystrakcją a efektywnym blokowaniem niechcianych treści.

Aneta Niczyporuk

Michał Obidziński – Teoria rozmytego śladu, koncepcja i metody pomiarowe
Wrz 22@18:15 – 18:45
Michał Obidziński – Teoria rozmytego śladu, koncepcja i metody pomiarowe @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Teoria rozmytego śladu, koncepcja i metody pomiarowe

Niniejszy referat stanowi prezentację teorii rozmytego śladu (ang. fuzzy-trace theory), która to zakłada równoczesne i niezależne istnienie duch śladów pamięciowych: śladu formy (ang. verbatim) i śladu treści (ang. gist). W referacie omówione zostaną: po pierwsze, podstawowe założenia prezentowanej teorii. Następnie, najbardziej znaczące w praktyce badawczej metody pomiaru stosowane w jej przypadku – interpretacja wyników DRM, metoda analizy błędów, model wspólnego rozpoznawania, uproszczony model wspólnego rozpoznawania oraz kwantowy model pamięci epizodycznej. Na koniec omówione zostaną wybrane znaczące wyniki otrzymane dzięki zastosowaniu omawianej teorii dotyczące m. in. Zagadnienia fałszywych wspomnień, błędów w rozumowaniu, czy zmian rozwojowych.

Michał Obidziński

Wrz
23
sob
Adam Wasążnik – Gra jako element metody badawczej
Wrz 23@09:00 – 09:30
Adam Wasążnik – Gra jako element metody badawczej @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Gra jako element metody badawczej

Gry w badaniach naukowych mogą pełnić różne funkcje, np. jako bodziec wywołujący interakcje społeczne, metoda pozyskiwania danych lub jako główny temat badania. Przedstawię kilka przykładów dotychczasowego wykorzystywania gier w badaniach kognitywistycznych i ludologicznych i zarysuję możliwości, które nie były wykorzystywane w znanych badaniach. Najbardziej interesować mnie będzie sytuacja, gdy gra jest stworzona specjalnie na potrzeby badań, oraz gdy zostaje zachowana dobrowolność uczestnictwa w grze.

Adam Wasążnik

Damian Adamowicz – Przeniesienie zdolności poznawczych w grach wideo
Wrz 23@09:30 – 10:00
Damian Adamowicz – Przeniesienie zdolności poznawczych w grach wideo @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Przeniesienie zdolności poznawczych w grach wideo

Gry wideo stanowią nieodłączny element współczesnej kultury. Od początku istnienia stanowiły przedmiot dyskusji nad ich wpływem na człowieka. Historia badawcza tych rozważań dostarcza wielu ciekawych spostrzeżeń, szczególnie związanych z ogromną ilością popełnianych błędów metodologicznych. Powtarzanie ich spowodowało, że wytworzyło się wiele różnych przekonań na temat gier komputerowych, zarówno tych pozytywnych, o polepszaniu zdolności poznawczych, jak i negatywnych, o wywoływaniu agresji i przemocy przez brutalne gry.   Szereg współczesnych badań coraz precyzyjniej pokazuje faktycznie znaczenie i wpływ gier wideo na ludzkie zdolności poznawcze. Bada się gry pod kątem polepszania odpowiednich umiejętności, takich jak rozumowanie, pamięć robocza i epizodyczna, uwaga i inne. Okazuje się jednak, że przeniesienie zdolności poznawczych z gier do innych czynności jest bardzo mocno ograniczone, co nie zgadza się z powszechnie przyjętą opinią. Wyciągnięcie wniosków z tych badań prowadzi do wątpliwości co do sposobu mierzalności zdolności poznawczych. Jednocześnie badacze tworzą specjalne gry komputerowe na potrzeby treningu konkretnych umiejętności zadaniowych, które w znacznym stopniu są pozbawione błędów związanych z badaniem wpływu gier komercyjnych na człowieka. W swoim referacie przedstawię nieoczywistą problematykę przeniesienia zdolności poznawczych w grach wideo.

Bibliografia:

  • Boot WR, Blakely DP, Simons DJ (2011). Do action video games improve perception and cognition? Frontiers in Psychology September 2011, Volume 2, Article 226. doi: 10.3389/fpsyg.2011.00226
  • Boot WR, Champion M, Blakely DP, Wright T, Souders DJ, Chamess N (2013). Video games as a means to reduce age-related cognitive decline: attitudes, compliance, and effectiveness. Frontiers in Psychology February 2013, Volume 4, Article 31. doi: 10.3389/fpsyg.2013.00031
  • Latham AJ, Patston LLM, Tippett LJ (2013). The virtual brain: 30 years of video-game play and cognitive abilities. Frontiers in Psychology September 2013, Volume 4, Article 629. doi: 10.3389/fpsyg.2013.00629
  • Baniqued PL, Kranz MB, Voss MW, Lee H, Cosman JD, Severson J, Kramer AF (2014). Cognitive training with causal video games: points to consider. Frontiers in Psychology January 2014, Volume 4,  Article 1010. doi: 10.3389/fpsyg.2013.01010
  • Didehbani N, Allen T, Kandalaft M, Krawczyk DC, Chapman S (2016). Virtual Reality Social Cognition Training for children with high functioning autism. Computers in Human Behavior Volume 62, September 2016, Pages 703–711. doi:10.1016/j.chb.2016.04.033
  • Szycik GR, Mohammadi B, Münte TF, te Wildt BT (2017). Lack of Evidence That Neural Empathic Responses Are Blunted in Excessive Users of Violent Video Games: An fMRI Study. Front. Psychol. 8:174. doi: 10.3389/fpsyg.2017.00174.

Damian Adamowicz

Edgar Filip Różycki – Implementacja algorytmu immunologicznego w kognitywistyce
Wrz 23@10:00 – 10:30
Edgar Filip Różycki – Implementacja algorytmu immunologicznego w kognitywistyce @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Implementacja algorytmu immunologicznego w kognitywistyce

Immunologia to nie tylko przedmiot zainteresowań lekarzy czy biologów. Chęć zrozumienia makroskopowych własności układu odpornościowego stymuluje badania w zakresie immunologii matematycznej. Chociaż immunologia liczy sobie ponad 100 lat, nasze rozumienie interakcji zachodzących między elementami tworzącymi układ odpornościowy jest dalekie od zadowalającego.
Naturalny układ odpornościowy jest skomplikowanym systemem, który rozróżnia własne komórki (ja – self) od obcych patogenów (nie-ja – non-self), i przed którymi broni. Z punktu widzenia przetwarzania informacji, układ odpornościowy jest wysoce równoległym i rozproszonym inteligentnym systemem, zdolnym do uczenia się (rozpoznawania istotnych wzorców, np. peptydów antygenowych), pamiętania (zapamiętywania wzorców napotkanych wcześniej) i wyszukiwania asocjacyjnego (konstruowania detektorów wzorców w celu odróżniania siebie od nie-siebie), dodatkowo kontrolującego rozmiar i różnorodność populacji komórek. Ponadto, problemy związane z rozróżnianiem i klasyfikacją wzorców nie są rozwiązywane przez pojedynczą jednostkę rozpoznawczą, lecz raczej sieć lokalnych interakcji antygen–przeciwciało (wzajemne rozpoznania, ang. mutual recognitions) na poziomie systemu. Ze względu na jego wagę i złożoność, układowi odpornościowemu poświęcono wiele badań, które zaowocowały kilkoma teoriami wyjaśniającymi różne aspekty immunologicznego fenomenu. Pośród nich przykuwa uwagę model sieci immunologicznej, którego celem jest wyjaśnienie zachowania limfocytów B.
W prezentacji chciałbym przedstawić implementację algorytmu immunologicznego (oraz innych z klasy ewolucyjnej) mojego autorstwa do rozwiązywania problemów matematycznych: klasyfikacji, aproksymacji i problemu komiwojażera.

Edgar Filip Różycki

Jagoda Bigos – Jakimi językami mówi ogień?
Wrz 23@10:30 – 11:00
Jagoda Bigos – Jakimi językami mówi ogień? @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Jakimi językami mówi ogień?

Próba odpowiedzi na pytanie, czy doświadczenia mistyczne można wyrazić za pomocą języka na przykładzie tomu Języki ognia Jacka Podsiadły

Język jest uporządkowanym systemem znaków, który narzuca pewne ramy i zakłada jakiś model rozumowania. Na co dzień ludzie porozumiewają się prostym językiem, który dąży do zwięzłości i jednoznaczności. Jednak człowiek czasem doświadcza stanów, które nie jest łatwo opisać językiem.
Podmiot liryczny w zbiorze „Języki ognia” Jacka Podsiadły wychodzi z cywilizacji na łono natury. Otacza się zwierzętami i roślinami, które, jak wiadomo, nie używają języka. Natura jest uporządkowana (rytm doby, pór roku) i zjednoczona. Podmiot liryczny pośród przyrody odrzuca rozumowanie i stara się doświadczać życia uważnie, głównie za pomocą zmysłów. Zaczyna doświadczać świętości. To doświadczenie wymyka się prostemu opisowi, stąd zmienia się wyraźnie forma wiersza – z długich niemal narracyjnych wersów autor przechodzi na krótkie, bardzo zmetaforyzowane.
Boskość jest w tomiku symbolizowana przez światłość i ogień. Ognisko jest słowem wieloznacznym – może znaczyć „płonący stos drewna lub chrustu” albo w optyce: „punkt przecięcia się promieni światła przechodzących przez soczewkę lub odbitych od zwierciadła, padających na nie równolegle do osi optycznej”. W obu znaczeniach zachowuje się sens ogniska jako miejsca połączenia. Poezja wykorzystuje taką wieloznaczność i symbolikę języka, dzięki czemu to ona jest dobrym środkiem do wyrażenia doświadczeń mistycznych.

 

Jagoda Bigos

Renata Łukiewicz-Kostro – HIS brain/HER brain – male and female sensorimotor perception discovered via the language of embodied experience in „Song of Songs”
Wrz 23@11:15 – 11:45
Renata Łukiewicz-Kostro – HIS brain/HER brain – male and female sensorimotor perception discovered via the language of embodied experience in „Song of Songs” @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

HIS brain/HER brain – male and female sensorimotor perception discovered via the language of embodied experience in „Song of Songs”

By the assumption of cognitive linguistics metaphor is closely related to human sensory perception. Through metaphor users of language transgress from the physical dimension to mental spaces. Metaphor in cognitivism is a feature of everyday cognition and it plays expressive function, recalls feelings, sensations, emotions arising from everyday experience and it is anchored in sensory perception.
„Song of Songs”, an Ancient biblical text is a multisensory interplay of all human bodily senses. Here, the spiritual and the physical spheres permeate each other.
Through the cognitive analysis of the metaphor and metonymy used here one can discover how both sexes perceive the ” love object” (the Beloved).
Thousands years ago couples in love (man and woman) shown on the pages of the Bible encountered the same basic problems we face today! The Bible is not the Bible of the Aristotle but the book of universal human experience across times, cultures and languages, closely tied with the construction of male and female brains.
The analysis of the text is aimed to discover and present the differences and similarities between the male and female sensorimotor perception and reflect upon the potential obstacles and hopes for the communication between the two sexes nowadays.

Renata Łukiewicz-Kostro

Szura Bruni – Transkulturowe wymiary samotranscendencji świadomości
Wrz 23@11:45 – 12:15
Szura Bruni – Transkulturowe wymiary samotranscendencji świadomości @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Transkulturowe wymiary samotranscendencji świadomości

Wykład poświęcony będzie wykazaniu istotnych paralel w odległych od siebie nurtach religijnych, które ze względu na bezpośredni charakter w próbie doświadczenia „prawd najwyższych” nazwać można „mistycznymi”. Wysiłki skierowane w stronę rozgryzienia tego, co obecnie nazywamy „świadomością”, towarzyszą człowiekowi od zarania dziejów, a przekazy wynikające z różnego rodzaju praktyk, czy też doświadczeń – byłaby tu mowa o sufizmie, zen, adwaita wedancie czy filozofii Wszechjedności – są w niektórych aspektach zaskakująco ze sobą zbieżne. Na tyle, że warto by się nad nimi z uwagą pochylić.

Szura Bruni

Dagmara Wąchocka – Jak słowa wpływają na nasze zachowania?
Wrz 23@12:15 – 12:45
Dagmara Wąchocka – Jak słowa wpływają na nasze zachowania? @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Jak słowa wpływają na nasze zachowania?

Niezaprzeczalnym faktem jest to, że słowa wypowiadane przez innych ludzi mają na nas wpływ. Joachim Bauer w książce pt.: „Empatia”, opisując badania Rizzolatti’ego [1] dotyczące neuronów lustrzanych, wspomina, iż samo usłyszenie rozmowy o sięganiu po przedmiot ręką daje podobną odpowiedź neuronalną jak w sytuacji, gdy sami wykonujemy tę czynność.
Ponadto, badania dowodzą, że liczy się nie tylko zastosowanie odpowiednich wyrazów. Znaczenie ma również szyk zdania. Wyrażając językowo myśl w nieco inny sposób, ale za pomocą tych samych lub podobnych wyrazów, otrzymujemy zupełnie inny obraz fMRI [2]. Całkowicie inne partie mózgu zaczynają wówczas analizować zdanie, co wpływa na decyzję, jaką podejmie odbiorca, a także na jej trwałość [3].
Celem referatu jest analiza sposobu, w jaki słowa oddziałują na nasze zachowanie [4], w szczególności zaś pokazanie, jak zastosowanie odpowiedniego szyku zdania może najlepiej pomagać nam w podejmowaniu decyzji i jej konsekwentnym podtrzymywaniu.

[1] J. Bauer, Empatia. Co potrafią lustrzane neurony?, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2015
[2] S. J. Gilbert, P. M. Gollwitzer, A. L. Cohen, G. Oettingen, P. W. Burgess, Separable Brain Systems Supporting Cued Versus Self-Initiated Realization of Delayed Intentions, American Psychological Association, Washington, 2009.
[3] G. Oettingen, G. Hönig, P. M. Gollwitzer, Effective self-regulation of goal attainment, International Journal of Educational Research 33, 705-732, 2000.
[4] J. A. Bargh, M. Chen, L. Burrows, Automaticity of Social Behavior: Direct Effects of Trait Construct and Stereotype Activation on Action, American Psychological Association, Washington, 1996.

Dagmara Wąchocka