Programy Letniej Szkoły Kognitywistyki

Wrz
20
śr
2017
Dobrosław Bagiński – Komunikacja wizualna – od gramatyki wizualnej do wizualnej metaforyczności
Wrz 20@15:00 – 16:15
Dobrosław Bagiński - Komunikacja wizualna - od gramatyki wizualnej do wizualnej metaforyczności @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Komunikacja wizualna – od gramatyki wizualnej do wizualnej metaforyczności

Wprowadzeniem do części pierwszej – czytanie znaków – będą dwa wykłady plenarne. Pierwszy, zatytułowany Komunikacja wizualna – od gramatyki wizualnej do wizualnej metaforyczności, poprowadzony przez profesora Dobrosława Bagińskiego z Wydziału Artystycznego UMCS, zaprezentuje koncepcję komunikacji wizualnej opartej na systemie równoległym do systemu znakowego. System wizualnej piśmienności (visual literacy) obejmuje kodowanie wizualne wyrażeń i przekazów językowych ujmując podobieństwa wzorców leżące u podstaw ich doświadczenia, system drugi jako system niezależny, czyli wizualnej poetyki tworzy niewyrażalne słowem obrazowe metafory. Analizowane będą umysłowe procesy oraz swoista inteligencja wizualna leżące u podstaw tak rozumianej komunikacji.

 

Dobrosław Bagiński

Piotr Francuz – Na tropie biologicznych podstaw eksperckości w dziedzinie sztuk wizualnych
Wrz 20@16:15 – 17:30
Piotr Francuz - Na tropie biologicznych podstaw eksperckości w dziedzinie sztuk wizualnych @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Na tropie biologicznych podstaw eksperckości w dziedzinie sztuk wizualnych

Od ekspertów w każdej dziedzinie wiedzy lub umiejętności oczekuje się trafnych decyzji, optymalnych rozwiązań problemów, wiarygodnych wyjaśnień i przewidywań. Ale jak odróżnić ekspertów od nie-ekspertów? Poziom eksperckości w określonej dziedzinie można mierzyć, np. na podstawie uzyskanych punktów w testach wiadomości lub umiejętności, dla których zostały uprzednio opracowane wskaźniki poprawności. Niestety w większości dziedzin, z wyjątkiem takich, jak np. szachy lub sport, nie ma jednoznacznych norm. Jak zidentyfikować np. najlepszego nauczyciela, lekarza lub eksperta w zakresie sztuk wizualnych? Problem jest tym trudniej rozwiązać im bardziej kulturowo uwikłana jest dana dziedzina wiedzy lub umiejętności.

Psychologowie od dawna poszukują odpowiedzi na pytania dotyczące behawioralnych, umysłowych i mózgowych mechanizmów leżących u podłoża eksperckości w różnych dziedzinach. Celem niniejszej prezentacji jest przedstawienie szerokiego tła badań nad zjawiskiem eksperckości, w szczególności w odniesieniu do dziedziny sztuk wizualnych. Podczas wykładu zostaną przedstawione założenia metody testowania ekspertów w dziedzinie sztuki a także wyniki badań eksperymentalnych w ramach, których poszukiwano okoruchowych korelatów eksperckich decyzji w obszarze sztuk wizualnych.

Piotr Francuz

Piotr Markiewicz – Neuropsychologia sztuki wizualnej
Wrz 20@17:45 – 19:00
Piotr Markiewicz – Neuropsychologia sztuki wizualnej @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Neuropsychologia sztuki wizualnej

Uzupełnieniem bezpośrednim obu środowych wykładów plenarnych będzie warsztat poprowadzony przez dra Piotra Markiewicza na temat specyfiki odbioru przekazów wizualnych przez osoby z deficytem poznawczym, na przykładzie osób z uszkodzeniem mózgu.

Po uszkodzeniach mózgu zmieniają się sposoby nadawania i odbierania informacji. Dotyczy to także wytwarzania i odbioru wizualnego przekazu artystycznego. Pojawiają się nowe typy komunikacji wizualnej, analogiczne do zmienionych form komunikacji u osób bez artystycznych uzdolnień. Podczas warsztatów przyjrzymy się różnym przypadkom zmienionej komunikacji wizualnej po uszkodzeniu mózgu.

 

Piotr Markiewicz

Wrz
21
czw
2017
Arkadiusz Gut i współpracownicy – Dziecięce rozumienie umysłu: poszukiwanie teorii rozwojowej
Wrz 21@09:00 – 10:45
Arkadiusz Gut i współpracownicy - Dziecięce rozumienie umysłu: poszukiwanie teorii rozwojowej @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Dziecięce rozumienie umysłu: poszukiwanie teorii rozwojowej

W części drugiej Letniej Szkoły PTK – poświęconej czytaniu umysłów – wprowadzeniem będzie wykład Dziecięce rozumienie umysłu: poszukiwanie teorii rozwojowej wygłoszony przez dr hab. Arkadiusza Guta (prof. KUL, Wydział Filozofii). W wystąpieniu podjęta zostanie polemika z paradygmatem komputacyjno-modularnym obecnym we współczesnej teorii umysłu. Krytycznie ocenione zostanie wiązanie mechanizmów rozwojowych odpowiedzialnych za wyłanianie się zdolności czytania w umyśle wyłącznie z czynnikami wrodzonymi. Ukazane będą istotne zależności rozwojowe zdolności czytania stanów umysłu innych ludzi od czynników środowiskowych, pragmatycznych, kulturowych oraz językowych. Przedstawione zostaną nowe (własne) badania empiryczne oraz nakreślone, odmienne wobec modularno-komputacyjnej konceptualizacji, ramy teoretyczne mające wyjaśniać rozwój zdolności dzieci do rozpoznawania stanów intencjonalnych u innych ludzi.

 

Arkadiusz Gut

Arkadiusz Białek – Dziecięce rozumienie umysłu
Wrz 21@11:00 – 12:00
Arkadiusz Białek – Dziecięce rozumienie umysłu @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Dziecięce rozumienie umysłu

W wystąpieniu podjęta zostanie polemika z paradygmatem komputacyjno-modularnym obecnym we współczesnej teorii umysłu. Krytycznie ocenione zostanie wiązanie mechanizmów rozwojowych odpowiedzialnych za wyłanianie się zdolności czytania w umyśle wyłącznie z czynnikami wrodzonymi. Ukazane będą istotne zależności rozwojowe zdolności czytania stanów umysłu innych ludzi od czynników środowiskowych, pragmatycznych, kulturowych oraz językowych. Przedstawione zostaną nowe (własne) badania empiryczne oraz nakreślone, odmienne wobec modularno-komputacyjnej konceptualizacji, ramy teoretyczne mające wyjaśniać rozwój zdolności dzieci do rozpoznawania stanów intencjonalnych u innych ludzi.

 

Arkadiusz Białek

Zbigniew Wróblewski – Zagadnienie alter ego w ujęciu psychologii potocznej i antropologii filozoficznej
Wrz 21@12:00 – 13:00
Zbigniew Wróblewski - Zagadnienie alter ego w ujęciu psychologii potocznej i antropologii filozoficznej @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Zagadnienie alter ego w ujęciu psychologii potocznej i antropologii filozoficznej

Nawiązujący do problematyki czytania umysłu wykład zatytułowany Zagadnienie alter ego w ujęciu psychologii potocznej i antropologii filozoficznej poprowadzi dr hab. Zbigniew Wróblewski (prof. KUL, Wydział Filozofii). Poznawanie innych umysłów (analizowane wcześniej w ramach dyskursu filozoficznego pod hasłem „alter ego”) jako unikatowa i kluczowa zdolność fundująca poznanie społeczne rozważana jest obecnie w ramach kognitywistyki społecznej, psychologii rozwojowej i poznawczej. Z tej perspektywy omówione zostaną dwa typy dyskursu dotyczące danych poznania przedteoretycznego (zdroworozsądkowego, potocznego) w odniesieniu do zdolności mindreadingu.

 

Zbigniew Wróblewski

Paweł Frelik i Radosław Bomba – Gry wideo
Wrz 21@15:00 – 16:30
Paweł Frelik i Radosław Bomba - Gry wideo @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Gry wideo

Grom wideo będzie poświęcony warsztat poprowadzony przez dra hab. Pawła Frelika, (prof. UMCS, Instytut Anglistyki) i dra Radosława Bombę (Instytut Kulturoznawstwa UMCS) reprezentujących Centrum badań Gier Wideo UMCS. W ramach kulturoznawczej dyscypliny, jaką jest ludologia, ukazane zostanie na tle warstwy narracyjnej  zjawisko wizualności w grach komputerowych, w tym powiązane z nią kategorie immersji, ergodyczności, interaktywności i interpasywności. Analizowane będą przykłady wizualności paratekstów obecnych w grach wideo.

 

Paweł Frelik

Radosław Bomba

Tomasz Komendziński – Zobaczyć niewidoczne
Wrz 21@16:45 – 18:00
Tomasz Komendziński - Zobaczyć niewidoczne @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Zobaczyć niewidoczne

Integracyjna rola wizualizacji informacji dla badań interdyscyplinarnych (kognitywistycznych)

W wykładzie przedstawione zostaną podstawowe sposoby i metody wizualizacji informacji oraz narzędzia (w tym dostępne dla każdego) do wykonywania wizualizacji na danych zaciągniętych z różnego rodzaju baz. W szczególności zwrócona zostanie uwaga na rolę wizualizacji informacji dla budowania i utrzymywania skuteczności działania zespołów badawczych (science of team science) oraz komunikacji naukowej w warunkach bezgranicznego wykorzystywania nowoczesnych technologii (science of science communication). Te nowe dziedziny odgrywają bardzo ważną rolę w badaniach inter/transdyscyplinarnych i jako takie mają ogromne znaczenie dla kognitywistyki i jej wymiaru integracyjnego.

 

Tomasz Komendziński

Maciej Kociuba – Eksperymentalne fotografie Ryszarda Horowitza
Wrz 21@18:00 – 19:00
Maciej Kociuba - Eksperymentalne fotografie Ryszarda Horowitza @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Eksperymentalne fotografie Ryszarda Horowitza

Warsztat o eksperymentalnych fotografiach Ryszarda Horowitza poprowadzi dr hab. Maciej Kociuba (Instytut Filozofii UMCS). Fotokompozycje tego artysty przedstawione zostaną jako struktury poliikoniczne i polisemantyczne. Analizowane będą również kognitywne funkcje fotografii reklamowej i artystycznej, gdzie wybrane fotografie poddane zostaną interpretacji pod kątem formalnym i treściwym.

 

Maciej Kociuba

Wrz
22
pt
2017
Zbysław Muszyński – Analiza semiotyczna w teorii i praktyce
Wrz 22@09:00 – 10:15
Zbysław Muszyński - Analiza semiotyczna w teorii i praktyce @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Analiza semiotyczna w teorii i praktyce

Do problemów komunikacji wizualnej nawiązuje wykład (z elementami warsztatu) poprowadzony przez dra hab. Zbysława Muszyńskiego (prof. UMCS, Instytut Filozofii) zatytułowany Analiza semiotyczna w teorii i praktyce, który ma na celu dostarczenie (przypomnienie) podstaw teorii semiotycznych (głównie koncepcji znaku i kodu kulturowego). Na tej podstawie podane zostaną przykłady analiz semiotycznych ustalające znaczenie komunikatów formułowanych w kodach werbalnych i niewerbalnych (w szczególności w kodzie wizualnym).  Analizy warsztatowe dotyczyć będą kilku wybranych plakatów, banerów z kampanii reklamowych i społecznych.

 

Zbysław Muszyński

 

Bogusław Marek – Czy kamień wygląda tak samo jaki jest w dotyku?
Wrz 22@10:15 – 11:30
Bogusław Marek - Czy kamień wygląda tak samo jaki jest w dotyku? @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Czy kamień wygląda tak samo jaki jest w dotyku?

O problemach (i rozwiązaniach) w wyjaśnianiu trudnych pojęć dzieciom niewidomym od urodzenia

Pytanie niewidomego od urodzenia dziecka, które posłużyło za tytuł prezentacji to tylko jedna z prób zrozumienia świata odbieranego bez zmysłu wzroku, który dostarcza aż 80% informacji o otoczeniu. Budowany przez niewidome dziecko obraz świata to wyłaniająca się z chaosu bodźców układanka pełna brakujących lub nie zawsze trafnie dobranych fragmentów. Luki w wiedzy o świecie mogą pozostać niezauważone przez wiele lat. Można jednak wesprzeć osoby niewidome w próbie zrozumienia pojęć opartych na wrażeniach wzrokowych za pomocą prostych narzędzi i technik, których część przedstawiona będzie w prezentacji. Może też okazać się, że brak wzroku pozwala odkryć informacje niedostępne dla osób widzących.

 

Bogusław Marek

Marta Kubiszyn – Fotograficzne reprezentacje Zagłady: historyczny kontekst powstania i współczesna recepcja zdjęć Holokaustu
Wrz 22@11:45 – 13:00
Marta Kubiszyn - Fotograficzne reprezentacje Zagłady: historyczny kontekst powstania i współczesna recepcja zdjęć Holokaustu @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Fotograficzne reprezentacje Zagłady: historyczny kontekst powstania i współczesna recepcja zdjęć Holokaustu

Warsztat o kulturoznawczej i poznawczej wartości fotografii poprowadzi dr Marta Kubiszyn (Instytut Kulturoznawstwa UMCS). Zaprezentowana zostanie dokumentacja fotograficzna Holokaustu sporządzona w większości przez oprawców. Zostaną omówione wizualne symbole Zagłady ukształtowane przez propagandę faszystowską, a także stereotypy i sposoby postrzegania świata uczestniczące zarówno w tworzeniu tych dokumentów, jak również w ich współczesnym odbiorze.

 

Marta Kubiszyn

Piotr Kozak – Kilka uwag na temat semantyki obrazów
Wrz 22@15:00 – 15:30
Piotr Kozak – Kilka uwag na temat semantyki obrazów @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska
dr Piotr Kozak

Kilka uwag na temat semantyki obrazów

W ramach wystąpienia pokrótce omówię główne stanowiska w sporze na temat semantyki obrazów znaków ikonicznych oraz na ich tle zarysuję własną propozycję. Będę bronił dwóch twierdzeń. Po pierwsze, możemy rozumieć obrazy nie w terminach obiektów, takich jak obiekty fizyczne lub umysłowe, ale w terminach operacji konstruowania przedstawień na wzór konstrukcji w geometrii. Rozumiem przez to twierdzenie, że obrazy jako przedstawienia fizyczne lub umysłowe są efektem końcowym zastosowania pewnych bardziej podstawowych reguł rzutowania. Po drugie, twierdzę, że operacje konstruowania możemy utożsamić pod pewnym względem z nabywaniem umiejętności percepcyjnych takich jak umiejętność odróżniania dźwięków.

 

Piotr Kozak

Liliana Kozak – Przestrzeń sztuki współczesnej jako przestrzeń kontaktu umysłów
Wrz 22@15:30 – 16:00
Liliana Kozak
Liliana Kozak

Przestrzeń sztuki współczesnej jako przestrzeń kontaktu umysłów

Immersja wytwarza inny rodzaj spotkania z odbiorcą dzieła. Zmysł dotyku sytuujący z jednej strony fragmentarycznie w płynnej symulacji prowadzonej za pomocą rękawicy, a z drugiej informujący o zakotwiczeniu w punkcie na zewnątrz podważa stabilność zakotwiczenia w jakimkolwiek punkcie.
Artysta tworzy warunek zaistnienia dzieła tożsamego z przeżyciem artystycznym. Interfejs między obiektem twórcy a odbiorcą ma kluczowe znaczenie, wyznacza bogactwo możliwości dialogu. Na ile wytworzony przez nią kanał kontaktowy jest konkurencyjny z postrzeganiem jedynie za pomocą interfejsu ciała. Od którego momentu możemy mówić o inicjowaniu sytuacji artystycznej, w którym momencie ona się kończy. Dzieło sztuki które staje się subtelnością aktywności, posiada szereg relacji. Zagadnienie określenia, co zawiera się w obszarze sytuacji estetycznej, a co jest zewnętrzem. Co znaczy, a co jest znakiem semantycznie, co składa się na elementy dzieła, gdy ich cześć stanowi o relacji. Charakter wizualny jest poszerzony przez jego istnienie w warstwie relacji.
Proces przeżycia artystycznego z trwania przechodzi w doświadczenie, w stawanie się, konstytuowanie nowej jakości relacji z otoczeniem. Poprzez konfrontowanie relacji człowiek – technologia, a także między ludźmi, kiedy, technologia staje się trzecim głosem spuścizny ludzkiej wiedzy, przekształconego otoczenia. Człowiek dostosowuje warunki współistnienia siebie i swojego tworu- zacieśniając krąg relacji, zmierzając do coraz silniejszych biotechnologicznych powiązań. Modalność wirtualnej przestrzeni odpowiada na potrzebę twórczą człowieka, staje się środowiskiem bardziej podatnym na kształtowanie myślą dzięki większej łatwości wizualizacji.
Doświadczenie estetyczne pozwala na rozwijanie obserwacji percepcji, procesu zmiany. Gdzie relacyjność zmienia obiekty, potrzeba kontaktu o pewnej jakości estetycznej powoduje sytuacje o takiej jakości, postrzeganie przedmiotów jako pomostów budujących taką sytuację, potrzebę ich adaptacji w tym kierunku. Obcowanie z byciem, na drodze rozwoju technologicznego, które łączy odbiór estetyczny i poznanie przekształca percepcję, pozwala doświadczać bycia człowiekiem w postępującym procesie zmian.

Liliana Kozak

Agnieszka Starzyńska – Gramatyka kognitywna jako narzędzie badania reklamy
Wrz 22@16:00 – 16:30
Agnieszka Starzyńska – Gramatyka kognitywna jako narzędzie badania reklamy @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Gramatyka kognitywna jako narzędzie badania reklamy

Celem wystąpienia będzie prezentacja, jak założenia oraz narzędzia gramatyki kognitywnej, takie jak mentalne zobrazowanie czy przestrzenie mentalne, są stosowane w badaniu języka współczesnej reklamy oraz jego możliwości komunikacyjnych w dynamicznie zmieniającym się środowisku mediowym.

Agnieszka Starzyńska

Witold Wachowski – Czytanie rzeczy codziennych: afordancje dla królowych i złodziei
Wrz 22@16:30 – 17:00
Witold Wachowski – Czytanie rzeczy codziennych: afordancje dla królowych i złodziei @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Czytanie rzeczy codziennych: afordancje dla królowych i złodziei

Celem mojego wystąpienia będzie zademonstrowanie możliwości, jakie daje ekologiczne ujęcie ludzkiej aktywności percepcyjnej, skorygowane perspektywą badań w dziedzinie dizajnu. W tym świetle pytanie o to, jak to jest postrzegać i używać rzeczy codziennych, pociąga za sobą pytanie o poznawczą strukturę naszego materialno-społecznego otoczenia. Odwołam się do percepcji filmowej na dwóch różnych poziomach: (1) Pokażę, w jaki sposób kino realizuje ideę myślenia za pomocą rąk, oczu i rzeczy w obrębie kreowanej rzeczywistości diegetycznej i jednocześnie w interakcji z widzem. Posłużę się w tym celu przykładami z filmu „Królowa Krystyna” Roubena Mamouliana. (2) Potraktuję postać kieszonkowca jako nietypowego, nielegalnego, ale odnoszącego sukcesy użytkownika artefaktów. Pomoże mi w tym inne dzieło filmowe: „Kieszonkowiec” Roberta Bressona, wykorzystane jednak nie jako przedmiot badań, lecz na zasadzie filtra potencjalnych realnych sytuacji.
W swoim wystąpieniu wykorzystuję wyniki analiz dokonanych w ramach prowadzonych przeze mnie warsztatów z badań nad percepcją filmową.

Witold Wachowski

Anna Dutkowska – Czytanie umysłów w świecie zwierząt pozaludzkich
Wrz 22@17:15 – 17:45
Anna Dutkowska – Czytanie umysłów w świecie zwierząt pozaludzkich @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Czytanie umysłów w świecie zwierząt pozaludzkich

Badania nad mindreadingiem u zwierząt przybrały na sile w drugiej połowie XX wieku. Analizując zachowania zwierząt społecznych została postawiona teza, iż umiejętność czytania umysłów stanowiłaby kolejną adaptację ułatwiającą funkcjonowanie w swojej grupie, a co za tym idzie – przetrwanie. Na chwilę bieżącą nie ma porozumienia co do tezy, iż zwierzęta są w stanie odczytywać stany mentalne. Czy zwierzęta przewidują i odczytują sens zachowania innych podmiotów poprzez atrybucję prostych stanów mentalnych? Czy też przewidują zachowania innych podmiotów bez rozumienia czegokolwiek o ich stanach mentalnych dzięki odczytywaniu wskazówek behawioralnych i środowiskowych. Główny problem dotyczy zatem różnienia „czytania umysłów” od „czytania zachowania” za pomocą odpowiednio przygotowanych eksperymentów.

 

Anna Dutkowska

Aneta Niczyporuk – Rola dystrakcji w skutecznym tłumieniu myśli
Wrz 22@17:45 – 18:15
Aneta Niczyporuk – Rola dystrakcji w skutecznym tłumieniu myśli @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Rola dystrakcji w skutecznym tłumieniu myśli

Tłumienie myśli można zdefiniować jako wolicjonalne blokowanie dostępu wybranych treści umysłowych do świadomości. Badania nad tłumieniem myśli są niekonkluzywne. Część z nich wskazuje, że możliwe jest niemyślenie (a nawet zapominanie) o niechcianych treściach. Inne natomiast uwidaczniają paradoksalne efekty tłumienia myśli. Wiedza o tym, co wpływa na skuteczność tłumienia, mogłaby znaleźć zastosowanie w wielu obszarach, takich jak walka z nałogami i szkodliwymi nawykami, przeciwdziałanie stereotypom, czy leczenie zaburzeń psychicznych, którym towarzyszą myśli intruzywne. Daniel Wegner – twórca paradygmatu tłumienia myśli – wskazywał, że dystrakcja jest jednym z czynników determinujących efektywne pozbywanie się niechcianych treści ze świadomości. Rola dystrakcji w efektywnym tłumieniu nie jest jednak wystarczająco dookreślona, między innymi ze względu na występowanie w literaturze terminu „dystrakcja” w różnych kontekstach. W referacie zaproponuję inspirowany teorią obciążenia uwagi selektywnej i kontroli poznawczej Lavie i współpracowników podział dystrakcji na dwa rodzaje z uwagi na jej zróżnicowany wpływ na skuteczność tłumienia myśli. Przedstawię również badania eksplorujące zależność między dystrakcją a efektywnym blokowaniem niechcianych treści.

Aneta Niczyporuk

Michał Obidziński – Teoria rozmytego śladu, koncepcja i metody pomiarowe
Wrz 22@18:15 – 18:45
Michał Obidziński – Teoria rozmytego śladu, koncepcja i metody pomiarowe @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Teoria rozmytego śladu, koncepcja i metody pomiarowe

Niniejszy referat stanowi prezentację teorii rozmytego śladu (ang. fuzzy-trace theory), która to zakłada równoczesne i niezależne istnienie duch śladów pamięciowych: śladu formy (ang. verbatim) i śladu treści (ang. gist). W referacie omówione zostaną: po pierwsze, podstawowe założenia prezentowanej teorii. Następnie, najbardziej znaczące w praktyce badawczej metody pomiaru stosowane w jej przypadku – interpretacja wyników DRM, metoda analizy błędów, model wspólnego rozpoznawania, uproszczony model wspólnego rozpoznawania oraz kwantowy model pamięci epizodycznej. Na koniec omówione zostaną wybrane znaczące wyniki otrzymane dzięki zastosowaniu omawianej teorii dotyczące m. in. Zagadnienia fałszywych wspomnień, błędów w rozumowaniu, czy zmian rozwojowych.

Michał Obidziński

Wrz
23
sob
2017
Adam Wasążnik – Gra jako element metody badawczej
Wrz 23@09:00 – 09:30
Adam Wasążnik – Gra jako element metody badawczej @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Gra jako element metody badawczej

Gry w badaniach naukowych mogą pełnić różne funkcje, np. jako bodziec wywołujący interakcje społeczne, metoda pozyskiwania danych lub jako główny temat badania. Przedstawię kilka przykładów dotychczasowego wykorzystywania gier w badaniach kognitywistycznych i ludologicznych i zarysuję możliwości, które nie były wykorzystywane w znanych badaniach. Najbardziej interesować mnie będzie sytuacja, gdy gra jest stworzona specjalnie na potrzeby badań, oraz gdy zostaje zachowana dobrowolność uczestnictwa w grze.

Adam Wasążnik

Damian Adamowicz – Przeniesienie zdolności poznawczych w grach wideo
Wrz 23@09:30 – 10:00
Damian Adamowicz – Przeniesienie zdolności poznawczych w grach wideo @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Przeniesienie zdolności poznawczych w grach wideo

Gry wideo stanowią nieodłączny element współczesnej kultury. Od początku istnienia stanowiły przedmiot dyskusji nad ich wpływem na człowieka. Historia badawcza tych rozważań dostarcza wielu ciekawych spostrzeżeń, szczególnie związanych z ogromną ilością popełnianych błędów metodologicznych. Powtarzanie ich spowodowało, że wytworzyło się wiele różnych przekonań na temat gier komputerowych, zarówno tych pozytywnych, o polepszaniu zdolności poznawczych, jak i negatywnych, o wywoływaniu agresji i przemocy przez brutalne gry.   Szereg współczesnych badań coraz precyzyjniej pokazuje faktycznie znaczenie i wpływ gier wideo na ludzkie zdolności poznawcze. Bada się gry pod kątem polepszania odpowiednich umiejętności, takich jak rozumowanie, pamięć robocza i epizodyczna, uwaga i inne. Okazuje się jednak, że przeniesienie zdolności poznawczych z gier do innych czynności jest bardzo mocno ograniczone, co nie zgadza się z powszechnie przyjętą opinią. Wyciągnięcie wniosków z tych badań prowadzi do wątpliwości co do sposobu mierzalności zdolności poznawczych. Jednocześnie badacze tworzą specjalne gry komputerowe na potrzeby treningu konkretnych umiejętności zadaniowych, które w znacznym stopniu są pozbawione błędów związanych z badaniem wpływu gier komercyjnych na człowieka. W swoim referacie przedstawię nieoczywistą problematykę przeniesienia zdolności poznawczych w grach wideo.

Bibliografia:

  • Boot WR, Blakely DP, Simons DJ (2011). Do action video games improve perception and cognition? Frontiers in Psychology September 2011, Volume 2, Article 226. doi: 10.3389/fpsyg.2011.00226
  • Boot WR, Champion M, Blakely DP, Wright T, Souders DJ, Chamess N (2013). Video games as a means to reduce age-related cognitive decline: attitudes, compliance, and effectiveness. Frontiers in Psychology February 2013, Volume 4, Article 31. doi: 10.3389/fpsyg.2013.00031
  • Latham AJ, Patston LLM, Tippett LJ (2013). The virtual brain: 30 years of video-game play and cognitive abilities. Frontiers in Psychology September 2013, Volume 4, Article 629. doi: 10.3389/fpsyg.2013.00629
  • Baniqued PL, Kranz MB, Voss MW, Lee H, Cosman JD, Severson J, Kramer AF (2014). Cognitive training with causal video games: points to consider. Frontiers in Psychology January 2014, Volume 4,  Article 1010. doi: 10.3389/fpsyg.2013.01010
  • Didehbani N, Allen T, Kandalaft M, Krawczyk DC, Chapman S (2016). Virtual Reality Social Cognition Training for children with high functioning autism. Computers in Human Behavior Volume 62, September 2016, Pages 703–711. doi:10.1016/j.chb.2016.04.033
  • Szycik GR, Mohammadi B, Münte TF, te Wildt BT (2017). Lack of Evidence That Neural Empathic Responses Are Blunted in Excessive Users of Violent Video Games: An fMRI Study. Front. Psychol. 8:174. doi: 10.3389/fpsyg.2017.00174.

Damian Adamowicz

Edgar Filip Różycki – Implementacja algorytmu immunologicznego w kognitywistyce
Wrz 23@10:00 – 10:30
Edgar Filip Różycki – Implementacja algorytmu immunologicznego w kognitywistyce @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Implementacja algorytmu immunologicznego w kognitywistyce

Immunologia to nie tylko przedmiot zainteresowań lekarzy czy biologów. Chęć zrozumienia makroskopowych własności układu odpornościowego stymuluje badania w zakresie immunologii matematycznej. Chociaż immunologia liczy sobie ponad 100 lat, nasze rozumienie interakcji zachodzących między elementami tworzącymi układ odpornościowy jest dalekie od zadowalającego.
Naturalny układ odpornościowy jest skomplikowanym systemem, który rozróżnia własne komórki (ja – self) od obcych patogenów (nie-ja – non-self), i przed którymi broni. Z punktu widzenia przetwarzania informacji, układ odpornościowy jest wysoce równoległym i rozproszonym inteligentnym systemem, zdolnym do uczenia się (rozpoznawania istotnych wzorców, np. peptydów antygenowych), pamiętania (zapamiętywania wzorców napotkanych wcześniej) i wyszukiwania asocjacyjnego (konstruowania detektorów wzorców w celu odróżniania siebie od nie-siebie), dodatkowo kontrolującego rozmiar i różnorodność populacji komórek. Ponadto, problemy związane z rozróżnianiem i klasyfikacją wzorców nie są rozwiązywane przez pojedynczą jednostkę rozpoznawczą, lecz raczej sieć lokalnych interakcji antygen–przeciwciało (wzajemne rozpoznania, ang. mutual recognitions) na poziomie systemu. Ze względu na jego wagę i złożoność, układowi odpornościowemu poświęcono wiele badań, które zaowocowały kilkoma teoriami wyjaśniającymi różne aspekty immunologicznego fenomenu. Pośród nich przykuwa uwagę model sieci immunologicznej, którego celem jest wyjaśnienie zachowania limfocytów B.
W prezentacji chciałbym przedstawić implementację algorytmu immunologicznego (oraz innych z klasy ewolucyjnej) mojego autorstwa do rozwiązywania problemów matematycznych: klasyfikacji, aproksymacji i problemu komiwojażera.

Edgar Filip Różycki

Jagoda Bigos – Jakimi językami mówi ogień?
Wrz 23@10:30 – 11:00
Jagoda Bigos – Jakimi językami mówi ogień? @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Jakimi językami mówi ogień?

Próba odpowiedzi na pytanie, czy doświadczenia mistyczne można wyrazić za pomocą języka na przykładzie tomu Języki ognia Jacka Podsiadły

Język jest uporządkowanym systemem znaków, który narzuca pewne ramy i zakłada jakiś model rozumowania. Na co dzień ludzie porozumiewają się prostym językiem, który dąży do zwięzłości i jednoznaczności. Jednak człowiek czasem doświadcza stanów, które nie jest łatwo opisać językiem.
Podmiot liryczny w zbiorze „Języki ognia” Jacka Podsiadły wychodzi z cywilizacji na łono natury. Otacza się zwierzętami i roślinami, które, jak wiadomo, nie używają języka. Natura jest uporządkowana (rytm doby, pór roku) i zjednoczona. Podmiot liryczny pośród przyrody odrzuca rozumowanie i stara się doświadczać życia uważnie, głównie za pomocą zmysłów. Zaczyna doświadczać świętości. To doświadczenie wymyka się prostemu opisowi, stąd zmienia się wyraźnie forma wiersza – z długich niemal narracyjnych wersów autor przechodzi na krótkie, bardzo zmetaforyzowane.
Boskość jest w tomiku symbolizowana przez światłość i ogień. Ognisko jest słowem wieloznacznym – może znaczyć „płonący stos drewna lub chrustu” albo w optyce: „punkt przecięcia się promieni światła przechodzących przez soczewkę lub odbitych od zwierciadła, padających na nie równolegle do osi optycznej”. W obu znaczeniach zachowuje się sens ogniska jako miejsca połączenia. Poezja wykorzystuje taką wieloznaczność i symbolikę języka, dzięki czemu to ona jest dobrym środkiem do wyrażenia doświadczeń mistycznych.

 

Jagoda Bigos

Renata Łukiewicz-Kostro – HIS brain/HER brain – male and female sensorimotor perception discovered via the language of embodied experience in „Song of Songs”
Wrz 23@11:15 – 11:45
Renata Łukiewicz-Kostro – HIS brain/HER brain – male and female sensorimotor perception discovered via the language of embodied experience in „Song of Songs” @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

HIS brain/HER brain – male and female sensorimotor perception discovered via the language of embodied experience in „Song of Songs”

By the assumption of cognitive linguistics metaphor is closely related to human sensory perception. Through metaphor users of language transgress from the physical dimension to mental spaces. Metaphor in cognitivism is a feature of everyday cognition and it plays expressive function, recalls feelings, sensations, emotions arising from everyday experience and it is anchored in sensory perception.
„Song of Songs”, an Ancient biblical text is a multisensory interplay of all human bodily senses. Here, the spiritual and the physical spheres permeate each other.
Through the cognitive analysis of the metaphor and metonymy used here one can discover how both sexes perceive the ” love object” (the Beloved).
Thousands years ago couples in love (man and woman) shown on the pages of the Bible encountered the same basic problems we face today! The Bible is not the Bible of the Aristotle but the book of universal human experience across times, cultures and languages, closely tied with the construction of male and female brains.
The analysis of the text is aimed to discover and present the differences and similarities between the male and female sensorimotor perception and reflect upon the potential obstacles and hopes for the communication between the two sexes nowadays.

Renata Łukiewicz-Kostro

Szura Bruni – Transkulturowe wymiary samotranscendencji świadomości
Wrz 23@11:45 – 12:15
Szura Bruni – Transkulturowe wymiary samotranscendencji świadomości @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Transkulturowe wymiary samotranscendencji świadomości

Wykład poświęcony będzie wykazaniu istotnych paralel w odległych od siebie nurtach religijnych, które ze względu na bezpośredni charakter w próbie doświadczenia „prawd najwyższych” nazwać można „mistycznymi”. Wysiłki skierowane w stronę rozgryzienia tego, co obecnie nazywamy „świadomością”, towarzyszą człowiekowi od zarania dziejów, a przekazy wynikające z różnego rodzaju praktyk, czy też doświadczeń – byłaby tu mowa o sufizmie, zen, adwaita wedancie czy filozofii Wszechjedności – są w niektórych aspektach zaskakująco ze sobą zbieżne. Na tyle, że warto by się nad nimi z uwagą pochylić.

Szura Bruni

Dagmara Wąchocka – Jak słowa wpływają na nasze zachowania?
Wrz 23@12:15 – 12:45
Dagmara Wąchocka – Jak słowa wpływają na nasze zachowania? @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Jak słowa wpływają na nasze zachowania?

Niezaprzeczalnym faktem jest to, że słowa wypowiadane przez innych ludzi mają na nas wpływ. Joachim Bauer w książce pt.: „Empatia”, opisując badania Rizzolatti’ego [1] dotyczące neuronów lustrzanych, wspomina, iż samo usłyszenie rozmowy o sięganiu po przedmiot ręką daje podobną odpowiedź neuronalną jak w sytuacji, gdy sami wykonujemy tę czynność.
Ponadto, badania dowodzą, że liczy się nie tylko zastosowanie odpowiednich wyrazów. Znaczenie ma również szyk zdania. Wyrażając językowo myśl w nieco inny sposób, ale za pomocą tych samych lub podobnych wyrazów, otrzymujemy zupełnie inny obraz fMRI [2]. Całkowicie inne partie mózgu zaczynają wówczas analizować zdanie, co wpływa na decyzję, jaką podejmie odbiorca, a także na jej trwałość [3].
Celem referatu jest analiza sposobu, w jaki słowa oddziałują na nasze zachowanie [4], w szczególności zaś pokazanie, jak zastosowanie odpowiedniego szyku zdania może najlepiej pomagać nam w podejmowaniu decyzji i jej konsekwentnym podtrzymywaniu.

[1] J. Bauer, Empatia. Co potrafią lustrzane neurony?, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2015
[2] S. J. Gilbert, P. M. Gollwitzer, A. L. Cohen, G. Oettingen, P. W. Burgess, Separable Brain Systems Supporting Cued Versus Self-Initiated Realization of Delayed Intentions, American Psychological Association, Washington, 2009.
[3] G. Oettingen, G. Hönig, P. M. Gollwitzer, Effective self-regulation of goal attainment, International Journal of Educational Research 33, 705-732, 2000.
[4] J. A. Bargh, M. Chen, L. Burrows, Automaticity of Social Behavior: Direct Effects of Trait Construct and Stereotype Activation on Action, American Psychological Association, Washington, 1996.

Dagmara Wąchocka

Wrz
5
śr
2018
Społeczne uwarunkowania twórczości – Prof. Stanisław Popek
Wrz 5@15:00 – 16:15
Społeczne uwarunkowania twórczości – Prof. Stanisław Popek @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska
Referat koncentruje się na twórczości w kontekście jej  społecznych uwarunkowań.   Twórczość  jest nierozerwalnie związana z istotą ludzką, jej wielowiekowym rozwojem, ale także z rozwojem warunków życia-kulturą materialną i duchową. Wszystko to, co nie jest wytworem natury (przyrody), jest dziełem człowieka jako zbiorowości gatunkowej, a także ponadprzeciętnych (wybitnych) jednostek z osobna. Twórczość jest najwyższą formą ludzkiego działania, w związku z tym wiąże się w obecnych czasach z wszystkimi rodzajami aktywności człowieka, wyrażającymi się w formie przedmiotu bądź idei. Człowiek jest tworem wpływów środowiska, doświadczenia indywidualnego, uczenia się ale na bazie właściwości dziedziczonych. Z punktu widzenia kształtowania osobowości jednostek, które są zróżnicowane biologicznie i psychicznie kultura działa  jako jeden z podstawowych czynników, obejmujących także zdolności jednostki (Popek, 2001). Kolejnym aspektem podjętym  w niniejszym wystąpieniu jest konformizm-nonkonformizm jako mechanizm kształtujący przemienność stosunków społeczno-ustrojowych oraz negatywne skutki twórczości.

http://lsk.kul.pl/employees/stanislaw-popek/

Inhibitory oraz stymulatory w procesie twórczym – Małgorzata Kuśpit
Wrz 5@16:15 – 17:30
Inhibitory oraz stymulatory w procesie twórczym – Małgorzata Kuśpit @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Warsztaty koncentrują się na pojęciu inhibitorów, a zatem barier, które utrudniają, a w niektórych przypadkach uniemożliwiają podejmowanie działalności twórczej człowieka (Szmidt, 2007). Wyróżnia się bariery przedmiotowe (obiektywne): związane ze środowiskiem zewnętrznym, podmiotowe, które dotyczą dostępnych środków intelektualnych lub materialnych oraz psychospołeczne: związane z wewnętrznymi przeżyciami jednostki oraz jej indywidualnymi cechami osobowości. Konsekwencją barier jest niechęć do podejmowania działań twórczych oraz przedwczesnym ich kończeniem (Dobrołowcz, 1993).

Stymulatory natomiast motywują do podejmowania aktywności twórczej. Oddziaływania środowiskowe poprzez akceptację przejawów twórczości, możliwość jej swobodnej ekspresji i eksploracji sprzyjają generowaniu nowych pomysłów (Amabile, 1983; Popek, 2001). Podczas warsztatów uczestnicy będą mieli możliwość zapoznania się z wynikami badań empirycznych dotyczących inhibitorów w procesie twórczym oraz metodami służącymi ich pokonywaniu. Przedmiotem oddziaływania są w tym przypadku zdolności poznawcze, motywacja raz umiejętności społeczne.

 

Małgorzata Kuśpit

Bogactwo znaczenia, gramatyka rozszerzona i twórczy aspekt komunikacji – Maciej Witek
Wrz 5@17:45 – 19:00
Bogactwo znaczenia, gramatyka rozszerzona i twórczy aspekt komunikacji – Maciej Witek @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Teza o bogactwie znaczenia (Wilson and Sperber 2012) głosi, że liczba znaczeń, które można zakomunikować za pomocą jednej i tej samej formy językowej, jest potencjalnie nieograniczona lub przynajmniej na tyle duża, że nie można jej wyjaśnić odwołując się do idei wieloznaczności; rzecz w tym – argumentują autorzy omawianej tezy – że w wielu wypadkach sąd komunikowany za pomocą danej formy jest unikatowy i trudno wyobrazić sobie sytuację, by doszło do jego powtórnego zakomunikowania w ten sam sposób. Zdaniem zwolenników pragmatyki postgrice’owskiej (Wilson i Sperber 2012; Carston 2002; Recanati 2004; por. Witek 2011, 2015), u podstaw tego zjawiska leżą różne formy niedookreślenia językowego – czyli niedookreślenia komunikowanej treści przez odkodowane znaczenie formy językowej – związane m.in. z użyciem wyrażeń okazjonalnych, wyrażeń nieostrych, kwantyfikatorów, fraz niezdaniowych itp., a także z formułowanie wypowiedzi wymagających tzw. wolnego wzbogacenia (ang. free enrichment), ustalenia implikatur konwersacyjnych, mocy illokucyjnych i innych aspektów komunikowanego znaczenia. Z tezy o bogactwie znaczenia wynika, że procesy komunikacyjne związane z planowaniem oraz interpretowaniem aktów mowy wymagają specyficznego rodzaju twórczości: skoro większość naszych wypowiedzi ma unikatowe znaczenia, ich zaprojektowanie i odczytanie wymaga specyficznej inwencji; zdaniem zwolenników pragmatyki postgrice’owskiej, inwencja ta polega na wykorzystaniu strategii inferencyjnych podzielanych przez uczestników konwersacji.

W swoim wystąpieniu proponuję alternatywne spojrzenie na zjawisko bogactwa znaczenia oraz tezę o twórczym aspekcie planowania oraz interpretowania aktów mowy. Formułuję hipotezę, w myśl której spora część zjawisk komunikacyjnych diagnozowanych tradycyjnie jako formy bogactwa znaczenie wymagające interpretacji inferencyjnej można objaśnić za pomocą idei gramatyki rozszerzonej (Asher i Lascarides 2001, 2003; Lepore i Stone; por. Witek 2016): systemu, który prócz reguł semantyki leksykalnej oraz kompozycyjnej – czyli reguł zaangażowanych w kodowanie i odkodowywanie wąsko rozumianych znaczeń językowych – obejmuje m.in. reguły skalarne (Gazdar 1979; por. Witek 2017), reguły retoryczne (Asher i Lascarides 2001, 2003), reguły stosowności (Stalnaker 2002; por. Witek 2016) oraz reguły fortunności (Austin 1993; por. Witek w druku). Jeśli hipoteza ta jest słuszna, to należałoby przyjąć, że rola twórczości w planowani i odczytywaniu komunikatów nie jest tak dominująca, jak wynikałoby z ustaleń pragmatyki postgrice’owskiej.

Wystąpienie składa się z trzech części i podsumowania. W części pierwszej przedstawiam przykłady zjawiska bogactwa znaczenia i omawiam je stosując aparaturę pojęciową pragmatyki postgrice’owskiej. W części drugiej rozwijam ideę gramatyki rozszerzonej, by w części trzeciej zastosować ją do ponownego omówienia wskazanych na początku form bogactwa znaczenia. W podsumowaniu formułuję kilka wniosków dotyczących natury i roli twórczego aspektu komunikacji językowej.

 

  • Asher, N. i A. Lascarides (2001). Indirect Speech Acts. Synthese 128, 183-228.
  • Asher, N. i A. Lascarides (2003). Logics of Conversation. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Austin, J.L. (1993). Mówienie i poznawanie, przeł. B. Chwedeńczuk. Warszawa: WN PWN.
  • Carston, R. (2002). Thoughts and Utterances. Oxford: Blackwell.
  • Gazdar, G (1979). Pragmatics, Implicature, Presupposition, and Logical Form. New York, San Francisco, London: Academic Press.
  • Lepore, E. i M. Stone (2015). Imagination and Convention: Distinguishing Grammar and Inference in Language. Oxford: Oxford University Press.
  • Stalnaker, R. (2002). Common Ground. Linguistics and Philosophy 25 (5-6), 701-721.
  • Recanati, F. (2004). Literal meaning. Oxford: Oxford University Press.
  • Wilson D. i D. Sperber (eds.), Meaning and Relevance. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Witek, M. (2011). Spór o podstawy teorii czynności mowy. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
  • Witek, M. (2015). Linguistic Underdeterminacy: A View from Speech Act Theory. Journal of Pragmatics 76, 15-29. DOI 10.1016/j.pragma.2014.11.003
  • Witek, M. (2016). Convention and Accommodation. Polish Journal of Philosophy 10(1): 99-115. DOI 10.5840/pjphil20161016
  • Witek, M. (2017). Myślenie wolne, myślenie szybkie i implikatury konwersacyjne. O zaletach podejścia interdyscyplinarnego. W: A. Wawrzyniak, B. Wąsikowska, M. Witek (red.), Interdyscyplinarność w naukach ekonomicznych : zastosowania metod i technik neuronauki poznawczej oraz modeli kognitywistyki, Warszawa: CeDeWu, ss. 105-122.
  • Witek. M. (w druku), Accommodation in Linguistic Interaction. On the so-called triggering problem. In: P. Stalmaszczyk (ed.), Pragmatics and Beyond. Philosophical Insights into Pragmatics, Berlin & Boston: De Gruyter.

 

[*] Praca przygotowana dzięki wsparciu finansowemu Narodowego Centrum Nauki w ramach umowy nr. 2015/19/B/HS1/03306.

 

Maciej Witek

Wieczorny spacer do Kazimierza Dolnego
Wrz 5@19:30 – 23:00
Wrz
6
czw
2018
Implicytne rozumienie kreatywności – potoczne teorie kreatywności. Badania porównawcze Chiny-Polska – Arkadiusz Gut, Monika Chylińska
Wrz 6@09:00 – 10:30
Implicytne rozumienie kreatywności – potoczne teorie kreatywności. Badania porównawcze Chiny-Polska – Arkadiusz Gut, Monika Chylińska @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Celem naszych badań jest zanalizowanie potocznych intuicji (teorii, pojęć) dotyczących kreatywności posiadanych przez tzw. “normalnych” użytkowników języka (ang.laypeople) pochodzących z różnych kultur, a także porównanie ich z teoriami ekspertów w dziedzinie twórczości.

W celu przeprowadzania badań skonstruowaliśmy własną metodę składającą się z czterech zestawów rysunków(po 5 w każdym zestawie) wykonanych na podstawie Rysunkowego Testu Twórczego Myślenia (TCT-DP). Rysunki te zostały wykonane przez różne osoby i zróżnicowane przez ekspertów pod względem ogólnego poziomu twórczości, a także pod względem ocen za wybrane parametry jakościowe (np. ilość nowych elementów na rysunku, elementy niestereotypowe itp.). Zadaniem uczestników naszych badań jest wskazanie w każdym zestawie tych rysunków,  których autorzy – ich zdaniem – są najbardziej oraz najmniej twórczy, a także uzasadnienie swojej oceny (odpowiedź otwarta na pytanie: Z jakiego powodu – Twoim zdaniem – autor tego rysunku jest najbardziej/najmniej twórczy?). Badani mają również za zadanie wypełnienie dodatkowych kwestionariuszy, między innymi:

  1. ‘Creative Mindset Scale’, który bada, jak osoba rozumie źródła kreatywności, tzn. czy kreatywność jest cechą wrodzoną i niezmienialną bądź niewyuczalną (FIXED creative mindset), czy też jest ona cechą nabywaną w ciągu życia,  możliwą do wyuczenia i doskonalenia (GROWTH creative mindset)
  2. ‘Cultural Orientation Scale’, który bada tzw. syndrom kulturowy: tzn. czy osoba badana reprezentuje jeden z następujących typów kulturowych: 1. horyzontalny indywidualizm, 2. wertykalny indywidualizm, 3. horyzontalny kolektywizm, 4. wertykalny kolektywizm. Ogólnie rzecz biorąc, kultury Wschodnie postrzegane są jako kolektywistyczne, natomiast Zachodnie: jako indywidualistyczne.

Dotychczasowe wyniki pokazały nam, że istnieją znaczące różnice między Polakami i Chińczykami co do preferencji rysunków, a także co do sposobów uzasadniania swoich wyborów. Zauważamy, że Polacy wybierają chętnie rysunki o dywergencyjnych cechach, tzn. takie, które przedstawiają różne, rozproszone obiekty, niekoniecznie łączące się ze sobą i niekoniecznie spójne tematycznie. Chińczycy natomiast preferują rysunki spójne, posiadające określony temat, zrozumiałe i odnoszące się do świata rzeczywistego. Dodatkowo, w różny sposób osoby reprezentujące obie grupy badanych wyjaśniają swoje wybory. Polacy wskazują np., że dany rysunek został wykonany przez najbardziej kreatywnego autora, ponieważ ‘autor miał najwięcej pomysłów, które wykorzystał na różne sposoby’. Chińczycy natomiast często uzasadniają swoje wybory tym, że dany auotor ‘dobrze łączy ze sobą obiekty’.

Nowatorskość naszego podejścia polega na analizie  r o z u m i e n i a  istoty twórczości przez tzw. „normalnych” użytkowników języka oraz na porównaniu tych sposobów rozumienia z teoriami posiadanymi przez ekspertów. Studia te mogą przynieść nowe wnioski w porównaniu z dotychczasowymi badaniami skupionymi zwłaszcza na sposobach  p r z e j a w i a n i a  s i ę (ang. performance) u różnych osób zdolności do tworzenia (co oznacza, że do tej pory przede wszystkim diagnozowano zdolności twórcze osób z różnych kultur).

Diagnoza specyficznych składników pojęcia kreatywności (np. akcentowanie nowości, oryginalności, wartości itp.) umożliwi nam wytypowanie tych kulturowych wyznaczników, które miałyby wpływ na motywację do podejmowania działań twórczych wśród osób z różnych krajów bądź środowisk. Pośrednio zyskalibyśmy w tych badaniach odpowiedź na pytanie: Co ze strony kultury obniża lub wzmacnia w jednostce wrodzone podstawowe zdolności twórcze? Identyfikacja tych składników potocznych przekonań umożliwi przeciwdziałanie ich negatywnym skutkom poprzez skonstruowanie nowych bądź ulepszonych narzędzi edukacyjnych do wykorzystania w  „nauczaniu innowacyjności” w różnych krajach. Przykładowo, możemy przypuszczać, że sama zmiana instrukcji wykonania pewnych zadań może mieć wpływ na ich bardziej bądź mniej twórcze wykonanie przez przedstawicieli kultur wschodnich bądź zachodnich, co zresztą potwierdziły już badania innych naukowców.

Rola emocji w twórczym odbiorze sztuki – Piotr Przybysz
Wrz 6@10:45 – 12:00
Rola emocji w twórczym odbiorze sztuki – Piotr Przybysz @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

W referacie zaprezentuję model holistycznego, dynamicznego i sytuacyjnego podejścia do emocji estetycznych. W myśl przedstawianej propozycji, podczas kontaktu z dziełem sztuki doświadczamy hybrydowych, złożonych kompleksów emocjonalnych, zmieniających się dynamicznie w czasie, których poszczególne komponenty ujawniają się zależnie od okoliczności sytuacyjnych. Tak rozumiane emocje przybierają różnorodne formy, spośród których wyróżniam grupy emocji: ucieleśnionych, epistemicznych oraz asocjacyjno-kontekstowych.

Pojawienie się takiej kaskady emocjonalnej podczas kontaktu ze sztuką (malarstwo, muzyka, architektura, teatr, film etc.) jest warunkiem koniecznym do aktywnego zaangażowania się odbiorcy w kognitywne procesy rozumienia i interpretacji dzieła sztuki oraz jego estetycznej oceny. Emocje pełnią wówczas funkcję „napędu” w procesie aktywnej eksploracji dzieł sztuki, którego działanie przejawia się poprzez odczucie „zainteresowania”, „przyjemności” czy „zachwytu” w kontakcie np. z malarstwem czy muzyką.

W dyskusji nad proponowanym modelem chciałbym przedyskutować następujące zagadnienia

  • Czym różnią się emocje estetyczne od emocji dnia codziennego (tj. od tzw. emocji podstawowych)?
  • Czy emocje estetyczne pełnią funkcje adaptacyjne?
  • Jaki jest udział pobudzenia cielesnego (fizjologicznego) w przypadku emocji estetycznych?
  • Jakie różnice zachodzą między emocjami odczuwanymi podczas kontaktu z różnymi rodzajami sztuki, np. malarstwem i muzyką?
  • Jaki jest związek odczuwania przyjemności z odczuciem piękna podczas kontaktu ze sztuką?
  • Jaki jest związek emocji z funkcjami umysłu – uwagą, pamięcią, wyobraźnią ­– podczas poznawania dzieła sztuki?
  • Jaka jest rola emocji w procesach twórczych?

 

Literatura

  1. L. F. Barrett (2018), Jak powstają emocje. Sekretne życie mózgu, Warszawa: CeDeWu.
  2. E. Bratiico, B. Bogert, Th. Jacobsen (2013), Toward a Neural Chronometry for the Aesthetic Experience of Music, “Frontiers in Psychology”, nr 4.
  3. N. Frijda (2007), Laws of Emotions, New York: Routledge.
  4. G. Cupchik (2016), The Aesthetics of Emotion. Up the Down Staircase of the Mind-Body, Cambridge: Cambridge University Press.
  5. P. Juslin, J. Sloboda (red.) (2001), Music and Emotion. Theory and Research, Oxford: Oxford University Press.
  6. H. Leder, B. Belke, A. Oeberst, D. Augustin (2004), A Model of Aesthetic Appreciation and Aesthetic Judgements, “British Journal of Psychology” 2004, nr 95.
  7. L. Meyer (1974), Emocja i znaczenie w muzyce, Warszawa: PWM.
  8. P. Przybysz (2013), Emocje muzyczne i ich estetyczne modyfikacje, W: P. Podlipniak, P. Przybysz i inn. (red.), Neuroestetyka muzyki, Poznań. https://www.academia.edu/6159727/Emocje_muzyczne_i_ich_estetyczne_modyfikacje
  9. P. Przybysz (2016), Fenomen emocji estetycznych (wersja popularnonaukowa), “Oblicza neuronauki”, 5. https://www.academia.edu/36190014/Fenomen_emocji_estetycznych_wersja_popularnonaukowa_
  10. P. Przybysz (2017), O naturze emocji towarzyszących odbiorowi sztuki. Dynamiczne i sytuacyjne podejście do emocji estetycznych, “Estetyka i Krytyka”, 46. https://www.academia.edu/35512710/O_naturze_emocji_towarzysz%C4%85cych_odbiorowi_sztuki._Dynamiczne_i_sytuacyjne_podej%C5%9Bcie_do_emocji_estetycznych

 

Piotr Przybysz

Kreatywny… jak Neandertalczyk – Andrzej Zykubek
Wrz 6@12:00 – 13:00
Kreatywny... jak Neandertalczyk – Andrzej Zykubek @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Neandertalczycy intrygowali uczonych od czasu, kiedy po raz pierwszy odkryto ich szczątki w 1856 r. Cały czas badacze znajdują kolejne – od Hiszpanii po centralną Azję. Liczą sobie one od 200 tys. do 30 tys. lat. I na tyle szacuje się okres istnienia tego gatunku. Około 600 tys. lat temu uległa rozdzieleniu pula genetyczna naszego wspólnego przodka i w konsekwencji wyewoluowali przodkowie Homo sapiens i neandertalczyków. Człowiek rozumny po raz pierwszy pojawił się w Europie około 44 tys. lat temu i razem z neandertalczykiem egzystowaliśmy na Starym Kontynencie przez kilkanaście tysięcy lat.

A sami neandertalczycy? No cóż, malowali ciała, ozdabiali je piórami, muszelkami i kościanymi naszyjnikami i upiększali jaskinie, w których żyli. Prawdopodobnie to oni wpadli na pomysł jak z roślinnych włókien upleść sznurek. Chowali zmarłych, produkowali narzędzia do obróbki skóry. I wiele wskazuje na to, że potrafili mówić znacznie wcześniej niż ludzie. Mało tego. Okazuje się, że mamy w sobie neandertalskie warianty genów. Ile? Co najmniej 80, ale pewnie więcej.

Dlaczego wobec tego my osiągnęliśmy taki sukces, a oni wyginęli? Co mówi nam genom naszych przodków i genom neandertalczyków?

Zapraszam na antropogenetyczną wyprawę, w czasie której zastanowimy się nad naszą filogenetyczną historią, a przewodnikami będą najnowsze odkrycia archeologów i mapy genetyczne.

 

Andrzej Zykubek

Kreatywność nisz poznawczych, czyli o kreatywności umysłu rozszerzonego – Zbysław Muszyński
Wrz 6@15:00 – 16:00
Kreatywność nisz poznawczych, czyli o kreatywności umysłu rozszerzonego – Zbysław Muszyński @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Kreatywność nisz poznawczych, czyli o kreatywności umysłu rozszerzonego

Zadaniem wykładu będzie przygotowanie do myślenia o kreatywności w ramach paradygmatu rozszerzonego umysłu (rozproszonego poznania). Dlatego przedstawię wybrane pojęcia i kategorie z tego obszaru badań i postaram się złożyć je w koncepcyjną całość, której założenia pozwolą ująć inny niż czysto psychologiczny aspekt kreatywności w myśleniu i działaniu człowieka.

Pojęciami, które zostaną przywołane, będą pojęcia: rozszerzonego umysłu, rozproszonego poznania, afordancji, zasady parytetu, a przede wszystkim pojęcie niszy poznawczej i  jej konstrukcji, czyli jakiejś postaci projektowania twórczego. Postaram się, wykorzystując zasadę parytetu, połączyć pojęcie niszy poznawczej z kategorią myślenia projektowego (design thinking), a także z obszarem UX  i pokazać elementy kreatywności w konstruowaniu, projektowaniu układów zdolnych realizować określone zadania poznawcze i sprawcze wykorzystujące afordancyjne własności elementów środowiska i podmiotu.

Koncepcja umysłu rozszerzonego standardowo zakłada możliwość projektowania układów elementów środowiska fizycznego i społecznego (kulturowego) w zintegrowane funkcjonalnie i ontologicznie układy (systemy) poznawcze czy sprawcze realizujące określone zadania. Projektowanie takich układów zintegrowanych systemów wymaga zdolności, które są przedmiotem badań psychologii twórczości jednostek, i sprawdzenia, na ile projektowanie w ramach systemów złożonych nosi cechy procesów twórczych. Dlatego warto prześledzić zależność aktywności twórczej umysłów pojmowanych indywidualistycznie z aktywnością projektową umysłu rozszerzonego i porównanie (przynajmniej jednostronne) obu tych koncepcji umysłów i obu typów poznania.

Od wyobraźni kontrfaktycznej do kreatywności. Warsztat – Monika Chylińska
Wrz 6@16:00 – 17:00
Od wyobraźni kontrfaktycznej do kreatywności. Warsztat – Monika Chylińska @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

W swoim wystąpieniu wskażę na możliwe powiązania między wyobraźnią kontrfaktyczną a kreatywnością. W części pierwszej będę argumentować, że zdolność do myślenia lub wyobrażania sobie tego, „co by było gdyby” jest podstawowym warunkiem zaistnienia ludzkiej kreatywności jako zdolności do wybiegania poza rzeczy (idee) zastane i do generowania rzeczy (idei) nowych. Pokażę, że wyobraźnia kontrfaktyczna manifestuje się po raz pierwszy w naszym rozwoju już około 18. miesiąca życia, kiedy to dzieci zaczynają udawać w zabawie (np. to, że banan jest telefonem; Leslie, 1994). W drugiej części prezentacji zapoznam uczestników z wybranymi metodami treningu twórczości, które bazują na wyobraźni kontrfaktycznej i rozwijają zdolność do myślenia „co by było gdyby”. W tej części — dodatkowo — przybliżę też takie przypadki myślenia kontrfaktycznego, które mogą blokować lub ograniczać naszą kreatywność (jak na przykład wyobrażanie sobie porażki lub myślenie stale o tych samych alternatywnych stanach rzeczy). Na zakończenie spróbuję przedstawić miejsce wyobraźni kontrfaktycznej na całościowej ‘mapie umysłu twórczego”: zestawię ją z innymi podstawowymi metodami twórczego myślenia i podsumuję wcześniejsze ustalenia.

 

Monika Chylińska

W świecie alternatywnej komunikacji. Warsztat – Marcin Matys
Wrz 6@17:15 – 18:45
W świecie alternatywnej komunikacji. Warsztat – Marcin Matys @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Czy widzieć, to tak jakby przewidywać przyszłość? A który z owoców jest głośniejszy: jabłko czy pomarańcza? Czy okno może być większe od góry?

Warsztat “W świecie alternatywnej komunikacji” pozwoli Wam doświadczyć jak codzienne potrzeby i zadania wpływają na postrzeganie otaczającego nas świata przez osoby z dysfunkcją wzroku. Bądźmy w dotyku i słuchajmy, wszak muzyka, aczkolwiek w nietypowej formie, będzie nam również towarzyszyć.

 

Marcin Matys

Uroczysta kolacja
Wrz 6@20:00 – 22:00
Wrz
7
pt
2018
Twórczość w nauce i w życiu codziennym – Adrianna Smurzyńska
Wrz 7@09:00 – 10:30
Twórczość w nauce i w życiu codziennym – Adrianna Smurzyńska @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska
Wokół twórczości funkcjonuje wiele mitów. Że tylko nieliczni są twórczy, że jest to coś wyjątkowego, albo odwrotnie – niepotrzebnego. W trakcie warsztatu zaprezentowane zostanie egalitarne podejście do twórczości oparte na badaniach psychologicznych – twórczość zostanie przedstawiona jako zdolność, którą każdy może rozwijać. Forma warsztatu pozwoli na przedstawienie wybranych koncepcji (model 4P i 4C, teoria Guilforda, teoria Nęcki, opis celów twórczych Piotrowskiego) w formie ćwiczeń, do których zaproszeni zostaną uczestnicy.Warsztat podzielony zostanie na dwie części – w pierwszej, uczestnicy będą mieć szansę poznać techniki twórczego myślenia pomocne w sytuacjach życia codziennego i wspomagające czas odpoczynku. W drugiej – wskazane zostaną propozycje wykorzystania ćwiczeń twórczych w trakcie pracy naukowej.
Uczestnicy będą mieć również szansę wprowadzić własne tematy i propozycje ćwiczeń.

http://lsk.kul.pl/employees/adrianna-smurzynska/

Pamięć niepamięci – przekład symboli na ludzkie cierpienie. Wczesnonowożytny proces odczłowieczenia “czarownicy” – Bożena Ronowska
Wrz 7@10:45 – 11:15
Pamięć niepamięci - przekład symboli na ludzkie cierpienie. Wczesnonowożytny proces odczłowieczenia "czarownicy" – Bożena Ronowska @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Celem referatu jest omówienie podstawowych zagadnień, związanych z oskarżeniem i torturowaniem ludzi podejrzanych o czary na przestrzeni XV – XVIII w.
Wydobywanie przyznania się do winy za pośrednictwem tortur w odniesieniu do czarownic miało wymiar symboliczny.  Towarzyszyło mu bowiem wiele interesujących wierzeń i praktyk. Bez wątpienia proces ten był wyrazem bestialstwa i pogardy  jednego człowieka wobec drugiego.  Dokonujący się za jego pośrednictwem akt odrzucenia godności i odhumanizowania istoty ludzkiej przez wieki stanowił ciężkie naruszenie odrębności mentalnej oraz fizycznej podsądnego.  Tym trudniejsza jest praca badacza, skupionego na analizie zapisu scen tortur opisywanych w autentycznych aktach sądowych z tego okresu, uderza w nich proces „odczłowieczenia” czarownicy.
W jaki sposób dokonać przekładu znaków pisanych na ludzkie cierpienie?  W jakim stopniu tortury  mogły wpływać na  wyartykułowanie konkretnych słów przez podejrzanych?
Podczas analizy dostępnych materiałów źródłowych zostaną zbadane zeznania wybranych osób oskarżonych o czary, zawarte w aktach ich sprawy. W wyniku dociekań zostanie omówiony system wierzeń związanych z tematem oraz ich odzwierciedlenie w słowach wypowiadanych przez oskarżonych o czary na torturach.

  • Bibliografia
  • Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, Akta miasta Fordon  sygn.  190/5.
  • Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, Akta miasta Łobżenicy, sygn. 11.
  • Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, Akta Miasta Nowego, sygn. 196/131.
  • Archiwum Państwowe w Poznaniu, Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy Sztafet Ochronnych
  • Wydział Archiwalny – komórka do spraw badań procesów o czary (dalej cyt. KPoC), sygn. : 53/975/0.
  • J. Jeffries Martin, Tortured testimonies [w:]  “Acta Histriae” nr 19,  2011.
  • R. Tokarczyk, Tortury i egzekucje w etyce kata [w:] „Analiza i Egzystencja” 22, ISSN 1734-9923, 2013.

Bożena Ronowska

Baśń jako kategoria eksperymentu myślowego – Beata Fijołek-Soska
Wrz 7@11:15 – 11:45
Baśń jako kategoria eksperymentu myślowego - Beata Fijołek-Soska @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska
Według Bruno Bettelheima baśnie, pisane językiem przystępnym dla małych dzieci oraz jasno przedstawiające problemy egzystencjalne z jakimi może mierzyć się człowiek, są postrzegane w kategoriach opowieści inicjacyjnych. Celem baśni według Mariny Warner jest oswojenie codziennych dylematów i kryzysów oraz objaśnienie skomplikowanych relacji międzyludzkich i powszechnych prawideł kierujących światem. Tak rozumiana definicja baśni idealnie wpisuje się w jedną z prób zdefiniowania eksperymentów myślowych. Mateusz Tondera wskazuje, iż eksperymenty te „okazują się najbardziej skuteczne tam, gdzie konieczne jest przeorganizowanie wiedzy (a nierzadko intuicji) w sposób, który ujawni niedostrzegane wcześniej powiązania i zależności, a więc szczególnie przy problemach o charakterze złożonym, interdyscyplinarnym”. Uważam, że baśnie na dziecięcym poziomie postrzegania rzeczywistości można analizować jako eksperymenty myślowe, przedstawiające wyimaginowane scenariusze oswajające pewne sytuacje; na przykład umiejscawiając wydarzenia „dawno, dawno temu”. Za pomocą tego zabiegu, wiedza i intuicja małoletniego słuchacza o świecie zostaje zreorganizowana przez baśnie przedstawione w formie magicznych opowieści kończących się pełnym nadziei i optymizmu zdaniem: „i żyli długo i szczęśliwie”. Baśnie jako historie zawierające skumulowaną mądrość przeszłości (składającą się przede wszystkim z aktów wyobraźni wyrażanych „w symbolicznym esperanto tworzących ciągi zawierające pewne rodzaje charakterów/postaci oraz powracających motywów wynikających z kombinacji i rekombinacji znanych fabuł i charakterów”) stają się interesującym polem badawczym, które chciałabym przedstawić. 

Beata Fijołek-Soska

Sokrates. Filozof kreatywny – Damian Grzegórski
Wrz 7@11:45 – 12:15
Sokrates. Filozof kreatywny – Damian Grzegórski @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

W moim wystąpieniu chciałbym przeanalizować nauczanie Sokratesa z punktu widzenia dzisiejszego człowieka.

  • Jak przełożyć nauczanie Ateńczyka na dzisiejsze czasy?
  • Czy jest to możliwe?
  • Jak Sokrates doszedł do swoich wniosków, na czym polegała jego kreatywność i czy zawdzięcza to jedynie swojemu rozumowi?
  • Jaki jest praktyczny wymiar nauk filozofa i czego możemy się od niego nauczyć?

Na te pytania postaram się Państwu odpowiedzieć.

Damian Grzegórski

Co tancerz miał na myśli, czyli tworzenie ruchu jako proces kreatywnego myślenia – Paulina Zarębska
Wrz 7@12:15 – 12:45
Co tancerz miał na myśli, czyli tworzenie ruchu jako proces kreatywnego myślenia - Paulina Zarębska @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska
Kluczowym zagadnieniem referatu jest proces kreatywnego myślenia podczas tworzenia tańca w perspektywie badań kognitywistycznych. Celem rozważań jest wykazanie głównych koncepcji, które stanowią bazę badań nad ludzkim poznaniem, oraz ich odniesienie do procesu tworzenia tańca. Poruszane teorie wzbogacone są o osobiste doświadczenia zdobyte przeze mnie podczas wieloletniej pracy jako tancerz oraz choreograf.Opierając się na koncepcjach neuronauki, psychologii poznawczej oraz fenomenologii zostaną omówione różne aspekty tworzenia tańca. Począwszy od zagadnienia wyobraźni motorycznej omówiony zostanie proces kreowania ruchu od strony mechanizmów poznawczych. W kontekście procesów wyobrażeniowych omówione zostanie zagadnienie myślenia za pomocą obrazów w pracy tancerza.Szczegółowej analizie poddane zostanie zjawisko improwizacji tanecznej, które Lynne Bloom i Tarin Champlin nazywają „twórczym ruchem chwili“.  Ukazane zostaną także badania uznanych badaczy tańca na świecie, takich jak Dafne Muntanyola-Saura czy David Kirsh, dotyczące wpływu interakcji w grupie między tancerzami na kształtowanie kreatywności ruchu oraz zjawisko poznania współdzielonego (shared cognition).Referat ma na celu ukazanie zagadnień z obszaru kognitywistyki związanych z procesem kreatywnego myślenia w pracy tancerza oraz pokazanie, że badania nad ludzkim poznaniem dostarczają wiele informacji, które wykorzystywane mogą być przez choreografów oraz tancerzy do udoskonalenia technik tworzenia tańca.

http://lsk.kul.pl/employees/paulina-zarebska/

Kazimierskie wąwozy. Wspólny spacer
Wrz 7@13:30 – 16:00
Neuronauka kreatywności. Jak bycie kreatywnym modyfikuje nasz układ neuronalny? – Agnieszka Czubak
Wrz 7@16:00 – 16:30
Neuronauka kreatywności. Jak bycie kreatywnym modyfikuje nasz układ neuronalny? – Agnieszka Czubak @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Podczas wystąpienia będą poruszone tematy takie jak: czym jest kreatywność, czy nasze kreatywne myślenie ma swoje odzwierciedlenie w aktywności konkretnych struktur mózgu, jak można pobudzić kreatywność, jakie są zalety bycia kreatywnym…

Prezentacja ma na celu przede wszystkim uświadomienie tego, że bycie kreatywnym wpływa na wiele aspektów naszego życia oraz sprzyja poprawieniu funkcji poznawczych. Ludzki mózg jest skarbnicą niezliczonych tajemnic, które naukowcy stopniowo starają się odkrywać.

Agnieszka Czubak

Uczący się drugi mózg. Komórki glejowe w procesach poznawczych i uczenia się – Marta Glinka
Wrz 7@16:30 – 17:00
Uczący się drugi mózg. Komórki glejowe w procesach poznawczych i uczenia się – Marta Glinka @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Przez wiele lat koncepcja, w której komórki glejowe, jak np. astrocyty, biorą udział w przetwarzaniu informacji czy procesie uczenia się była przysłania neurocentralnymi poglądami, w których wspomniane komórki pełniły głównie rolę pomocniczą dla komórek nerwowych.
Obecnie jednak ich rola skupia uwagę większej ilości badaczy. Komórki glejowe obecne w centralnym układzie nerwowym wykazują własności, które mogą wpływać na uczenie się i poznanie. Są one w stanie monitorować aktywności neuronów i wpływać na ich działanie. Astrocyty regulują transmisję nerwową, łączą też ze sobą wiele neuronów i synaps w funkcjonalne grupy. Zdolne do mielinizacji oligodendrocyty wzmacniają przepływ impulsów nerwowych, wpływając na ich oscylację. Wzrost liczby tych komórek zaś powiązany jest ze zmianami środowiskowymi (ubogacaniem środowiska). Mielinizacja związana jest również z plastycznością synaps, a przy tym z uczeniem się. Mikroglej zdolny jest do procesu zwanego przycinaniem synaps, co również może wpływać na uczenie się i pamięć. Te i inne funkcje mogą szerzej obrazować procesy zachodzące w mózgu w wyniku uczenia się, dodając nowe informacje do wiedzy uzyskanej na podstawie obserwacji działania neuronów.
Uwzględnienie komórek glejowych w analizie procesów poznawczych może pomóc zrozumieć wiele biologicznych problemów podstaw mechanizmów za nimi stojących jak i poszerzyć ogólne rozumienie funkcjonowania mózgu przez uwzględnienie tych pozornie niepozornych komórek.

Marta Glinka

Świadome kontrolowanie zachowań za pomocą implementacji intencji – Dagmara Wąchocka
Wrz 7@17:00 – 17:30
Świadome kontrolowanie zachowań za pomocą implementacji intencji – Dagmara Wąchocka @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

 

Implementacja intencji (II) jest zdaniem o konstrukcji „Jeśli X, to Y”, gdzie X oznacza bodziec, a Y reakcję na bodziec X. Angażując małą ilość regionów w mózgu II łatwo przenosi  świadomą intencję do nieświadomości i daje jej pełną kontrolę nad monitorowaniem otoczenia w poszukiwaniu interesującego cię bodźca.
Implementacja intencji znajduje zastosowanie w zwiększaniu koncentracji, zmniejszaniu wyczerpania psychicznego, kształtowaniu nawyków i innych zachowań.
Celem mojego wystąpienia jest omówienie badań z zakresu działania implementacji intencji.

 

Psychopatia, jako alternatywna strategia ewolucji – Mariola Kowalczyk
Wrz 7@17:45 – 18:15
Psychopatia, jako alternatywna strategia ewolucji – Mariola Kowalczyk @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

W ostatnim czasie najbardziej popularną i zarazem przekonującą hipotezą, która próbuje rozwikłać zagadkę genezy psychopatii, jest hipoteza ewolucjonistyczna. Rozpatrując zagadnienie psychopatii, z perspektywy nauk ewolucyjnych nie można jednoznacznie zamknąć jej w kategorię choroby psychicznej, czy tak zwanego zła wcielonego. Psychopatia z takiej perspektywy, może być uznawana za bardzo stabilną i kompleksową strategię ewolucyjną, która jest odmienna od ogólnie społecznie przyjmowanej strategii moralności. Psychopaci bardzo skrupulatnie i konsekwentnie potrafią wcielać w życie swoją strategię przetrwania, która opiera się na kłamstwie, manipulacji oraz na wykorzystywaniu dobroci i naiwności innych ludzi. Odwołując się do tej strategii, w świetle ewolucji, psychopaci podejmują tego typu działania, aby osiągnąć sukces ewolucyjny, czyli pozyskanie jak najwięcej zasobów oraz możliwości reprodukcyjnych, a mianowicie przekazania swoich genów. W teorii ewolucji bardzo popularne jest pytanie o to, skąd biorą się u ludzi skłonności do zachowań dobrych i skłonności do zachowań złych. Potwierdzenie hipotezy, że psychopatia jest alternatywną strategią ewolucyjną, będzie oznaczało nie tylko to, że psychopatia jest wielowymiarowym systemem składającym się z cech emocjonalnych, behawioralnych i poznawczych, które to mają podstawy w biologii. Cechy te, co ważniejsze mają także odzwierciedlenie w skomplikowanej budowie i funkcjonowaniu mózgu. W neuronauce odkryto już bowiem wiele obszarów mózgu, odpowiedzialnych za zachowania dyssocjalne.

Bibiografia:
1. Małecki, M. i Zyzik, R. (2014). Poczytalność i wina psychopaty w świetle ewolucyjnych koncepcji genezy psychopatii. Ruch prawniczy, ekonomiczny i socjologiczny,  161
2. Mayr, E. (2002). To jest biologia. Nauka o świecie ożywionym. Warszawa: Pruszyński i S-ka.174.
3. Baron-Cohen, S. (2015). Teoria zła. O empatii i genezie okrucieństwa. Sopot: Smak słowa.

 

 

Mariola Kowalczyk

Rola preferencji muzycznych w rytualizacji zachowań. Zarys projektu – Damian Adamowicz
Wrz 7@18:15 – 18:45
Rola preferencji muzycznych w rytualizacji zachowań. Zarys projektu - Damian Adamowicz @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska
Rytuały były dotychczas badane z różnych perspektyw. Stanowiły obiekt zainteresowań antropologów, socjologów oraz badaczy skupionych w obszarze kognitywistyki religii. Według Malinowskiego, zachowania rytualnie wyłaniają się, gdy pewne warunki w danych sytuacjach są niepewne. Zachowania te stają się przez sposobem na zmniejszenie niepokoju. Konrad Talmont- Kamiński w swoim projekcie badawczym pt. „Nieprzezroczystość, rytualność, niepokój: poznawcze podstawy rytuału”, realizowanym na Uniwersytecie w Białymstoku, stawia hipotezę, że dzięki zwiększaniu poziomu niepokoju i obniżaniu szans na wykonanie zadania będzie można sprowokować zachowania rytualne.Muzyka stanowi często ważny element rytuałów, jednak jej rola wciąż nie została zbadana. Badania dotyczące neurokognitywnych podstaw preferencji muzycznych pokazują, że gust muzyczny jest związany z tzw. stylami poznawczymi, a utwory preferowane przez badanych wywołują w nich zmiany fizjologiczne. Badacze stworzyli również model, który pozwala na klasyfikację utworów muzycznych według ich specyficznych cech. Pozwala to wysnuć hipotezę, że odpowiedni dobór stymulantu muzycznego ze względu na jego strukturę może pełnić funkcj ę torującą w rytualizacji zachowań.Celem pracy jest przedstawienie zarysu projektu badawczego, który ma ustalić: 1) jaką rolę odgrywa muzyka w rytualizacji zachowań, 2) jakie cechy musi posiadać utwór muzyczny, by mógł zostać wykorzystany w zachowaniach rytualnych oraz 3) jaki wpływ na rytualizację zachowań mają preferencje muzyczne.

 

Bibliografia:

  • Blood A., Zatorre R. J., (2001). Intensely pleasurable responses to music correlate with activity in brain regions implicated in reward and emotion. Proc Natl Acad Science U S A 98: 11818-11823. doi:10.1073/pnas.191355898.
  • Boyer, P., & Lienard, P. (2006). Precaution systems and ritualized behavior. Behavioral and brain sciences, 29(6), 635-641.
  • Cohen E., Mundry R., Kirschner S. (2013). Religion, synchrony, andcooperation, Religion, Brain & Behavior, DOI: 10.1080/2153599X.2012.741075
  • Greenberg D. M., Baron-Cohen S., Stillwell D. J., Kosinski M., Rentfrow P. J., (2015). Musical Preferences are Linked to Cognitive Styles. PLoS ONE 10(7): e0131151. doi:10.1371/ journal.pone.0131151
  • Malinowski, B. (1925). Magic, science and religion.
  • Rentfrow P. J., Goldberg L. R., Levitin D. J., (2011). The Structure of Musical Preferences: A Five-Factor Model. JPers Soc Psychol. 2011 June; 100(6): 1139-1157. doi:10.1037/a0022406.
  • Salimpoor V. N., Benovoy M., Longo G., Cooperstock J. R., Zatorre R. J., (2009). The Rewarding Aspects of Music Listening Are Related to Degree of Emotional Arousal. PLoS ONE 4(10): e7487. doi:10.1371/journal.pone.0007487.
  • Skinner, B. F. (1948) Superstition in the pigeon. Journal of Experimental Psychology, 38, 168-172.

Damian Adamowicz

Kreatywność w ujęciu kodowania predykcyjnego – Olgierd Borowiecki
Wrz 7@18:45 – 19:15
Kreatywność w ujęciu kodowania predykcyjnego – Olgierd Borowiecki @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Według ogólnej definicji kreatywność odnosi się do produktu – czegoś użytecznego, nowego i zaskakującego (Simonton, 2012). Jednak określenie czym jest kreatywność wykracza poza dotychczas rozwinięte ramy teoretyczne (Dietrich i Kanso, 2010). Próby jej opisania odnoszą się do myślenia dywergentnego, sieci spoczynkowej, rozproszonej uwagi itp. (ibid.). Dietrich i Haider (2017) proponują operacjonalizację kreatywności w oparciu o nowatorskie połączenie dziesięciu terminów obecnych w kognitywistyce, m.in. dużych sieci mózgowych, jawnego i utajonego systemu pamięciowego (Poldrack i Packard, 2003) oraz kodowania predykcyjnego (Bubic i in., 2010). Powyższe elementy zostaną szczegółowo omówione w tej pracy, ze zwróceniem uwagi na ich mózgowe korelaty. Podstawowym sposobem funkcjonowania mózgu jest dążenie do redukcji niepewności poprzez konstruowanie założeń dotyczących rzeczywistości. W tym kontekście kreatywność naturalnie znajduje swoje miejsce poza obszarem znanych przewidywań. Patrzenie na świat z nowej perspektywy wiąże się z przesunięciem balansu z trybu działania nastawionego na cel (ang. The Deliberate Mode) na tryb spontaniczny (ang. The Spontaneous Mode) (Dietrich, 2004). Tranzyt ten odbywa się podczas fazy inkubacji bądź w zmienionych stanach świadomości (Dietrich i Haider, 2017). Intuicję odnośnie neurobiologicznego podłoża tego mechanizmu ujawniają badania nad rolą faz snu w konsolidacji wspomnień oraz w ich kreatywnym łączeniu (Lewis i in., 2018).
Przewidywania czynione przez system poznawczy znajdują się w przestrzeni prawdopodobieństwa, która z kolei bazuje na założeniach dotyczących rzeczywistości (Bergstrom i Lotto, 2015; Moutsiana i in., 2013). Akt postrzegany jako kreatywny to z punktu widzenia jego wykonawcy zwykłe postrzeżenie możliwości, która przy zaadaptowanych założeniach jest intuicyjna i naturalna. Kluczowym aspektem jest więc proces przyjmowania założeń w oparciu o które system poznawczy czyni przewidywania i to właśnie nad niniejszym procesem zastanowię się w tej pracy.

Bibliografia:
Bergstrom, I., & Lotto, R. B. (2015). Code Bending: A new creative coding practice. Leonardo, 48(1), 25-31.
Bubic, A., Von Cramon, D. Y., & Schubotz, R. I. (2010). Prediction, cognition and the brain. Frontiers in human neuroscience, 4, 25.
Dietrich, A. (2004). The cognitive neuroscience of creativity. Psychonomic bulletin & review, 11(6), 1011-1026.
Dietrich, A., & Haider, H. (2017). A neurocognitive framework for human creative thought. Frontiers in psychology, 7, 2078.
Dietrich, A., & Kanso, R. (2010). A review of EEG, ERP, and neuroimaging studies of creativity and insight. Psychological bulletin, 136(5), 822.
Lewis, P. A., Knoblich, G., & Poe, G. (2018). How Memory Replay in Sleep Boosts Creative Problem-Solving. Trends in cognitive sciences, 22(6), 491-503.
Moutsiana, C., Garrett, N., Clarke, R. C., Lotto, R. B., Blakemore, S. J., & Sharot, T. (2013). Human development of the ability to learn from bad news. Proceedings of the National Academy of Sciences, 110(41), 16396-16401.
Poldrack, R. A., & Packard, M. G. (2003). Competition among multiple memory systems: converging evidence from animal and human brain studies. Neuropsychologia, 41(3), 245-251.
Simonton, D. K. (2012). Taking the US Patent Office criteria seriously: A quantitative three-criterion creativity definition and its implications. Creativity research journal, 24(2-3), 97-106.

 

Olgierd Borowiecki

Wieczorny spacer na Kazimierski Rynek
Wrz 7@19:30 – 23:00
Wrz
8
sob
2018
Problem “kreatywności” w systemach sztuczno-inteligentnych – Artur Grabowski
Wrz 8@09:00 – 09:30
Problem “kreatywności” w systemach sztuczno-inteligentnych – Artur Grabowski @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska
Obecnie żyjemy w czasach w których następuje prężny rozwój dziedziny jaką jest robotyka. Obecnie wielu nowoczesnych fabrykach pracę, która kiedyś wykonywali ludzie wykonują stworzone do tego celu roboty. Obecnie tworzone są mechanizmy, które w przyszłości zastąpią ludzi w czynnościach w których obecnie ludzie są niezbędni. W niektórych zawodach zdolność myślenia kreatywnego oraz twórczego jest niezaprzeczalnie konieczna. W ramach wystąpienia postaram się przeanalizować stan badań dotyczących implementacji „zdolności kreatywnych” do systemów opartych na sztucznej inteligencji w oparciu o przykłady „twórczości” algorytmów AI. A może „myślenie kreatywne” obecnie nie jest do osiągnięcia dla systemów sztuczno-inteligentnych?
http://lsk.kul.pl/employees/artur-grabowski/
Kreatywność w języku Twittera – Anastazja Szuła
Wrz 8@09:30 – 10:00
Kreatywność w języku Twittera – Anastazja Szuła @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Ograniczenie do 280 znaków na tweet, stale odświeżająca się strona główna oraz możliwość spersonalizowania pojawiających się na niej informacji silnie wpływają na powstawanie specyficznego slangu, pozwalającego przekazać komunikat, który będzie w sobie zawierał wszystko, co chce ująć nadawca, a zarazem nie zostanie przeoczony. Ponadto, charakterystyczna emocjonalność w postach użytkowników wywołuje powstanie charakterystycznych dla internetowych znajomości grup, których członkowie rozumieją siebie nawzajem mówiąc językiem, który zaczyna pojawiać się nie tylko na innych platformach, ale również w codziennym użyciu poza Internetem. Chciałabym przeanalizować ten język głównie w oparciu o językoznawstwo kognitywne, przy wsparciu elementów semiotyki, komunikologii i psychologii.

 

Anastazja Szuła

Rozmowa o myśleniu – narzędzie, użycie i analiza statystyczna przeprowadzonych badań – Jakub Janczura
Wrz 8@10:00 – 10:30
Rozmowa o myśleniu – narzędzie, użycie i analiza statystyczna przeprowadzonych badań – Jakub Janczura @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

W swoim wystąpieniu przedstawię narzędzie do badania deklaratywnej wiedzy o myśleniu dzieci w wieku przedszkolnym pod tytułem „Rozmowa o myśleniu”. Narzędzie zostało opracowane na podstawie teorii Piagetowskich. Omówię również komponenty zawarte w narzędziu takie jak: definicja myślenia, znakowość myślenia, definicja myślenia przez analogię, wiedza o myśleniu. Przedstawię użycie Rozmowy o myśleniu w badaniach oraz skupię się na przeprowadzonej analizie statystycznych. Omówię wyniki analizy głównie różnice wiekowe oraz powiązania korelacyjne z testem „Obrazkowy Test Słownikowy – Rozumienie”. OTSR jest testem sprawdzającym rozumienie pojedynczych słów (rzeczowników, czasowników i przymiotników). Pozwala na ocenę zasobu słownictwa dziecka w odniesieniu do populacji dzieci polskojęzycznych o typowym rozwoju.

Bibliografia:
Białecka-Pikul, M. (2002). Co dzieci wiedzą o umyśle i myśleniu. Wydawnictwo UJ, Kraków.
Białecka-Pikul, M. (2012). Narodziny i rozwój refleksji nad myśleniem. Wydawnictwo UJ, Kraków.
Piaget, J. (2011). Mowa i myślenie dziecka. Wydawnictwo Naukowe PWN
Piaget, J. (1977). Psychologia i epistemologia. Wydawnictwo Naukowe PWN
Piaget, J. (2006). Jak sobie dziecko wyobraża świat. Wydawnictwo Naukowe PWN
Piaget.J, Inhelder.B (1993). Psychologia dziecka. Wydawnictwo Siedmioróg.

 

Jakub Janczura

Granice interpretacji – Albert Łukasik
Wrz 8@10:30 – 11:00
Granice interpretacji - Albert Łukasik @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

W swojej prezentacji chciałbym poruszyć problem interpretacji, tworzenia znaczenia, stylów poznawczych i ich miejsca na podłożu neurobiologicznym i psychologicznym. Poprzez odwołanie do literatury z dziedziny kognitywistyki, takich jak “Granice interpretacji” Bartosza Brożka, a także “Latające świnie. Jak umysł tworzy znaczenie” Benjamina Bergena, postaram się zanalizować interpretację języka i symboli na poziomie neuronalnym i mentalnym (odwołując się do badań nad mózgiem i umysłem). Celem wystąpienia jest pokazanie, jak poprzez łączenie różnych dziedzin naukowych (co stanowi cel kognitywistyki jako nauki interdyscyplinarnej) jesteśmy w stanie coraz lepiej wyjaśniać procesy myślowe, z którymi chociaż spotykamy się na porządku dziennym, to mimo to mamy problem z rozumieniem, definiowaniem i opisem ich przebiegu. Przedstawione zostaną takie procesy, jak interpretacja, reprezentacja umysłowa, werbalizowanie i wizualizowanie.

 

Albert Łukasik

Wykorzystanie ontologii praw naukowych do generowania problemów badawczych – Bartłomiej Kokoszka
Wrz 8@11:15 – 11:45
Wykorzystanie ontologii praw naukowych do generowania problemów badawczych – Bartłomiej Kokoszka @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Z każdym dniem rośnie liczba publikowanych artykułów naukowych, zatem pojawia się  potrzeba odpowiedniego ich uporządkowania i reprezentacji. Jednym ze sposobów reprezentacji wiedzy są ontologie. Niniejsza prezentacja dotyczy wykorzystania ontologii praw naukowych do generowania nowych problemów badawczych. Przedstawiona zostanie  definicja ontologii i co zawiera. W kolejnej części opisana będzie ontologia praw naukowych, po czym zaprezentowane będą metody generowania problemów.

Bartłomiej Kokoszka

Kreatywność u dzieci ze spektrum autyzmu – Maria Kierepka
Wrz 8@11:45 – 12:15
Kreatywność u dzieci ze spektrum autyzmu – Maria Kierepka @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Celem wystąpienia  jest prezentacja wyników badań dotyczących kreatywności u dzieci ze spektrum autyzmu. Kolejno analizujęuwarunkowania biologiczne i charakterystykę poszczególnych zaburzeń spektrum. Omówię  koncepcję twórczego myślenia oraz przedstawię fazy rozwoju twórczego myślenia i rysunku u dzieci, oraz prowadzone badania i zanalizuję uzyskane wyniki. Za narzędzie badawcze posłużył Rysunkowy Test Twórczego Myślenia TCT-DP K. K. Urbana i H. G. Jellena. W badaniu wzięły udział cztery grupy dzieci: uczniowie z autyzmem wczesnodziecięcym, zespołem Aspergera, wysoko funkcjonującym autyzmem oraz prawidłowo rozwijający się, z trzech lubelskich szkół podstawowych. W prowadzonych badaniach dotyczących kreatywności u dzieci w wieku wczesnoszkolnym próbowałam wykazać powiązania i zależności między twórczym myśleniem, a różnymi zaburzeniami spektrum. W prowadzonych badaniach próbowałam uchwycić różnice kreatywności między poszczególnymi grupami. Zaobserwować różnice kategorialne w zależności od rodzaju zaburzeń spektrum autyzmu jakie dzieci przejawiają. Twórcze myślenie u dzieci jest różne i jest powiązane z deficytem funkcji poznawczych, jak również wykonawczych. Wcześniejsze badania wskazują na znaczenie wyobraźni w normalnej kreatywności i roli deficytów wyobraźni w zubożałej kreatywności widocznej w autyzmie i zespole Aspergera. Wskazują na połączenia między kreatywnością i teorią umysłu, poprzez wyobraźnię. Badania nie pokazały wyraźnych różnic w kreatywności w zależności od zaburzeń ze spektrum autyzmu. Taki wynik nie jest zaskoczeniem, gdyż w tak małej próbie badawczej, każde dziecko ze spektrum autyzmu należy traktować indywidualnie. Pokazały natomiast wyraźną różnice w rozwoju twórczego myślenia wewnątrz grup i między grupą dzieci prawidłowo rozwijających się a dziećmi z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Widoczna jest duża różnorodność punktów uzyskanych w teście, zwłaszcza przez dzieci z autyzmem wczesnodziecięcym i prawidłowo rozwijające się. Rozkład kategorialny uzyskanych w badaniu ocen, jak również surowe wyniki, wskazują na indywidualne predyspozycje twórcze dzieci.

Maria Kierepka

Rola metafory w badaniach nad dziecięcą teorią umysłu – Monika Pietrzak
Wrz 8@12:15 – 12:45
Rola metafory w badaniach nad dziecięcą teorią umysłu – Monika Pietrzak @ Puławska 94 | Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Metafora jest konstrukcją, w której wyrazy użyte w określonym kontekście niezgodnie z ich słownikowym znaczeniem kodowym uzyskują nowe znaczenie. System ludzkich pojęć określono jako metaforyczny, a język jest źródłem wiedzy o tym systemie. Według Lakoffa i Johnsona myślenie, działanie oraz komunikacja opierają się na tym samym mechanizmie pojęciowym, a umiejętność dostrzegania i rozumienia metafor przez człowieka uzależniona jest od jego wiedzy językowej i sprawności komunikacyjnej. Konwersacja wymaga, by obaj partnerzy włożyli wysiłek w rozmowę, a żeby zrozumieć metaforę należy odczytać stan mentalny drugiej osoby. Sugeruje to, że warunkiem niezbędnym do rozumienia metafory jest posiadanie teorii umysłu (ToM). ToM to wiedza o stanach mentalnych człowieka oraz przypisywanie stanów umysłowych sobie lub innym. Tematyką związaną z ToM oraz metaforą zajmują się między innymi filozofowie, logicy oraz psychologowie. Interesuje ich problematyka znaczenia i jego przenoszenia, a także ogólna problematyka związana z umysłem. Jednym z kluczowych pytań jest pytanie o to jaki moment w życiu człowieka jest przełomowym jeśli chodzi o rozumienie metafory na tle umiejętności czytania umysłów.  Przeprowadzając badania rozwojowe należy uwzględnić indywidualne różnice w rozwoju sprawności związanej z rozumieniem metafor, zależnej od wieku dziecka. Teoretyczna podstawa do badań dotyczących umiejętności rozumienia metafor przez dzieci to teoria Roberta S. Sieglera z 1996 roku, w której autor zakłada po pierwsze, że dziecko o każdym zjawisku jakiego doświadcza może pomyśleć na wiele sposobów, zależnie od momentu rozwoju w jakim się wówczas znajduje, po drugie, te różne sposoby myślenia ścierają się ze sobą i konkurują oraz po trzecie, że rozwój poznawczy wiąże się nierozłącznie oprócz wprowadzania coraz bardziej zaawansowanych sposobów rozumowania, ze stopniowo zmieniającą się częstotliwością używania określonych strategii myślenia.

Wykorzystanie ontologii praw naukowych do generowania problemów badawczych.

Monika Pietrzak

Wrz
4
śr
2019
Why do we need a cognitive approach to study the oldest texts of humanity? Metaphor in the Rig Veda – Joanna Jurewicz
Wrz 4@15:00 – 16:15
Why do we need a cognitive approach to study the oldest texts of humanity? Metaphor in the Rig Veda - Joanna Jurewicz @ Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Po co nam ujęcie kognitywne w badaniach najstarszych teksów ludzkości? Metafora w Rygwedzie
Why do we need a cognitive approach to study the oldest texts of humanity? Metaphor in the Rig Veda

Joanna Jurewicz

Body and Mind: Comparative research on mentalistic conceptualizations in Poland and China – Arkadiusz Gut
Wrz 4@16:30 – 17:45

prof. Arkadiusz Gut (KUL), prof. Andrew Lambert (City University of New York), prof. Oleg Gorbaniuk (KUL)

Arkadiusz Gut

Wrz
5
czw
2019
Mind, Cognition and Consciousness in early Buddhism and Chan – A Cognitive Science Perspective – Grzegorz Polak
Wrz 5@09:00 – 10:00

Early Buddhism and Chan are unique within general context of Buddhism in their insistence on direct, unmediated insight occurring in the absence of conscious thought. This concept is grounded in a very specific set of ideas about the mind, cognition and consciousness. These ideas are, however, not presented in a systematic form and are often at odds with both traditional Buddhist mainstream views as well as with common-sense beliefs about human psychology. As a result, they have not received enough attention and still require proper reconstruction. The aim of this paper is to explore these concepts from the perspective of modern cognitive science. How do early Buddhist and Chan ideas agree with recent developments within philosophy of the mind? Particular focus will be on the issue of mediation of ordinary experience by conceptual and linguistic factors, the distinction between consciousness and the mind, the notion of the Self, possibility of direct insight in the absence of conscious thought and the issue of its content and effability.

Grzegorz Polak

Taoist Philosophy of Mind – Gang Chen
Wrz 5@10:15 – 11:30
Językowe uwarunkowania zjawisk umysłowych na przykładzie klasycznego języka arabskiego – Tomasz Stefaniuk
Wrz 5@11:30 – 12:45
Językowe uwarunkowania zjawisk umysłowych na przykładzie klasycznego języka arabskiego - Tomasz Stefaniuk @ Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Rozwój języka arabskiego. Klasyczny język arabski a współczesne dialekty. Język arabski jako język filozofii i nauki. Tworzenie neologizmów w języku arabskim – ujęcie historyczne. Czy język arabski może być językiem nauki?

Development of the Arabic language. Classical Arabic language and contemporary dialects. Arabic as a language of philosophy and science. Creation of neologisms in Arabic – a historical approach. Can Arabic language be a language of science?

 

Tomasz Stefaniuk

Kulturowe uwarunkowania poznania społecznego: o uczeniu się kulturowym i adaptacjach poznawczych. Badania polskich misjonarzy w środowisku międzykulturowym z wykorzystaniem metod narratywnych i focusowych – Zbigniew Wróblewski
Wrz 5@14:45 – 16:15

prof. Zbigniew Wróblewski, prof. Arkadiusz Gut, dr Mariusz Wołonciej, dr Michał Wilczewski, dr Andrzej Zykubek

Zbigniew Wróblewski

Światopoglądowe treści w kulturze i języku japońskim na przykładzie Kojik – Marcin Lisiecki
Wrz 5@16:30 – 17:30
Światopoglądowe treści w kulturze i języku japońskim na przykładzie Kojik - Marcin Lisiecki

Głównym celem wykładu będzie analiza wybranych fragmentów najstarszego zabytku
literatury japońskiej, pt. Kojiki. Tekstu niezwykle ważnego dla japońskiej kultury i jednocześnie
trudnego, ze względu na specyfikę jego języka, do analizy. pełniącego rolę Przedstawię w nim
sposoby analizy Kojiki, dzięki którym możliwe będzie dotarcie do zawartych w nim sensów i wątków poświęconych temu, jak starożytni Japończycy rozumieli rzeczywistość. Ponadto wskażę
na zawarte w nim wątki dotyczące podstaw japońskiej etyki i ich związek z shintoizmem, jedną z
trzech religii wyznawanych w Japonii.

Worldview in the Japan culture and language: the example of Kojiki

The main aim of the lecture will be the analysis of selected fragments of the oldest
monument of Japanese literature, Kojiki. The text is extremely important for Japanese culture and at
the same time difficult, due to the specificity of its language, to analyze. I will present in it the ways
of Kojiki’s analysis, thanks to which it will be possible to reach the senses and threads contained in
it, devoted to how the ancient Japanese understood reality. Moreover, I will point to the threads
contained in it concerning the foundations of Japanese ethics and their connection with Shintoism,
one of the three religions professed in Japan.

Marcin Lisiecki

Anthropomorphism – cognitive error or adaptation? – Anna Dutkowska
Wrz 5@17:30 – 18:30
Anthropomorphism - cognitive error or adaptation? - Anna Dutkowska @ Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Anthropomorphism is defined as the attribution of typically human mental and affective states to non-human objects: animate and non-living. In recent analyzes of the anthropomorphizing abilities occurring in adults and children, there is the thesis that “anthropomorphism is not based on specific belief systems, but rather on a specific modality of interaction” (G. Airenti 2018). In such interactions (or observations, which are subject to interaction), an inhuman being occupies a place that is usually attributed to another human being. This situation occurs regardless of the person’s beliefs about the characteristics of the individual who are anthropomorphized. Thus, anthropomorphism is a means to establish relationships with non-humans. With this assumption, anthropomorphism can be understood as the ability that appears in infants and persists throughout life, constituting a kind of evolutionary adaptation.

Anna Dutkowska

Wrz
6
pt
2019
Między kognitywistycznym naturalizmem a subiektywizmem. O pojęciu środowiska (Umwelt) i doświadczeniu pojmowania – Kamil Aftyka
Wrz 6@09:30 – 09:55
Między kognitywistycznym naturalizmem a subiektywizmem. O pojęciu środowiska (Umwelt) i doświadczeniu pojmowania - Kamil Aftyka @ Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Dwa najbardziej uproszczone poglądy na wpływ natury i kultury na poznanie człowieka wyłożyć można tak: albo to, co i jak poznajemy jest warunkowane przez to, co nam przyrodzone, albo przez to, co w nas zaszczepia się już za naszego jednostkowego życia. W kognitywistyce korelatem afirmacji rzeczywistości na pierwszą modłę jest natywizm, a na drugą modłę – empiryzm.
Owo rozróżnienie komplikuje się, gdy zauważymy, że konieczność swoistej szczepionki wcale nie oznacza, że nie musi być obecna wrodzona podatność na zaszczepienie.
By uniknąć błędnego koła, rewidujemy nasze pojęcie o tym, czym są natura i kultura. Zauważamy najpierw, że w metodologii kognitywistycznej oba pojęcia to dwie strony tej samej monety. Kultura jest rozumiana tutaj na sposób naturalistyczny. Zaszczepia się ona w naszym umyśle, ale nie jesteśmy w niej podmiotami, nie potrafimy wybić się na niepodległość wobec wszechogarniającego determinizmu, w ogóle czy to ze strony genów przyrody, czy to ze strony języka kultury.
Wobec tak rozumianej natury wysuwamy dwa pomysły badawcze. Jeden to dookreślenie samego pojęcia natury; pozwolenie jej, by faktycznie stała się w naszym rozumieniu osnową wszystkiego. Pomysł ów za swój materiał bierze w tym wystąpieniu wyrosłe jeszcze z ducha redukcji fizykalistycznej konektywizm Fodora czy biosemantykę Millikan, ale również sprzeczającą się z tym duchem biosemiotykę z Tartu i spowinowacone z nią pojęcie środowiska, Umwelt. Inny pomysł to towarzyszące owemu dookreślaniu eksplikowanie wszelkich grud i elementów niepasujących do naturalistycznego obrazu świata. Sięga on po znany filozoficzny topos „ja” nieredukowalnego do w pełni niezależnych od niego procesów; sam w sobie ów topos subiektywizmu mógłby wydać się trującą pestką wewnątrz słodkiej cisowej osnówki, dlatego zajmiemy się jego przejawem w samej kognitywistyce, np. u Chalmersa, aczkolwiek poszerzymy problemat doświadczania sensorycznego o doświadczanie pojmowania.

 

Kamil Aftyka

Rola emocji w rozwoju kulturowych sposobów refleksji nad umysłem: Podejście pragmatyczne – Robert Mirski
Wrz 6@09:30 – 10:00

W niniejszym referacie podejmę kwestię rozwoju refleksji nad innymi umysłami i tym w jaki sposób kultura kształtuje ten proces. Zaproponowany model skupia się na roli emocji w procesie ukulturowienia, wykorzystując ramy teoretyczne interktywizmu (Bickhard, 2009). Dwa aspekty interktywistycznej emocji – funkcjonalny oraz behawioralny – umożliwiają kulturową modulację procesów rozwojowych poprzez interwencje rodziców w kontekstach niepewności w sytuacjach społecznych, formując konstrukty mentalne, które dziecko może później przywołać w samodzielnym myśleniu.

Robert Mirski

The transhuman: automatic perspectives of freedom. Emotional robots? – Fabio Squeo
Wrz 6@10:00 – 10:30

The theory of Transhumanism opens up new questions about a presumed and future automatic collective consciousness of the human species. Can poetry help us to understand them better?
It is clear that the whole theory of transhumanism also has to do with the art that deals with the future and becomes particularly interesting when it illuminates its purpose.
Poetry, in my opinion, is a very valid adjuvant since it is carried out over time, maintaining and preserving the figure of the Trinitarian eternity. Poetry is an exceptional communication tool for expressing a thought, for transmitting a message of universal breadth. It is the supreme art of evoking and suggesting feelings of union and communion. It unites consciences, respecting the free diversity of individuals. It unites what the transhuman project wants to see separated, distant from the nature of God. The transhuman project can be translated into a dis-human project since the dis-human exercises a certain power, through his intelligence, against the free conscience of man .
The transhumanist project is based, therefore, on the premise that technology, on the one hand, will make a perfect simulation of intelligent life possible (but this is true only intelligent life is released from conscience, residue and excess, slowness and inaccuracy), and , on the other hand, on the ability to see the beauty of poetic literature stolen; that is, seeing the capacity to feel the pulsating life removed. Poetry is the voice of personality, but also of the collective unconscious. In opposition, the transhuman demands an “automatic and crystallized purpose of/in essence”. In other words, the more the conscience is limited, the more intelligence can pursue an automatic purpose, as it escapes conscious criticism and the ambiguous character of poetic sensitivity.

Mózg w różnych zakątkach świata: neuronalne różnice kulturowe – Albert Łukasik
Wrz 6@15:00 – 15:30
Mózg w różnych zakątkach świata: neuronalne różnice kulturowe - Albert Łukasik @ Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Prezentacja przedstawia kwestię neuronaukowego spojrzenia na różnice kulturowe poszczególnych grup narodowych i etnicznych. Głównym celem jest wykazanie w jaki stopniu aktywność neuronalna i funkcjonowanie mózgu przedstawicieli poszczególnych kultur różnią się między sobą. W oparciu o książkę “The Sociocultural Brain: A cultural neuroscience approach to human nature” autorstwa Shihui Han i dwa artykuły poświęcone emocjonalnym aspektom poznania w kontekście kulturowym (Cross-Cultural Affective Neuroscience) i mechanizmowi motywacji (Culture Modulates the Neural Correlates Underlying Risky Exploration) zostaną zaprezentowane badania, wnioski, a także znaczenie neuronalnego podejścia do zagłębiania różnic kulturowych dla procesów poznawczych, emocji i zachowania człowieka.

 

Albert Łukasik

Rola lateralizacji mózgu w ewolucji kulturowej człowieka – Mira Zyśko
Wrz 6@15:30 – 16:00
Rola lateralizacji mózgu w ewolucji kulturowej człowieka - Mira Zyśko @ Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Zagadnienia związane z lateralizacją mózgu (różnice anatomiczne i funkcjonalne półkul, wymiana informacji między nimi) należą do często poruszanych w literaturze z dziedziny neuronauk. W związku z tym zjawiskiem rozważa się również kwestie neuropsychologiczne, np. korzyści poznawcze ze specjalizacji półkul w zakresie różnych funkcji kognitywnych (językowych, motorycznych, percepcyjnych, uwagowych itd.), czy antropologiczne (na przykład hipoteza o przeciwstawnych lateralizacyjnie preferencjach percepcyjnych kultur Wschodu i Zachodu, czy badanie różnic międzykulturowych pod kątem odsetka osób leworęcznych). Te drugie doprowadziły badaczy do postawienia tezy o wpływie czynników kulturowych na preferencje w lateralizacji funkcji poznawczych. Pojawiła się nawet odwrotna, ogólniejsza hipoteza – o różnicach w lateralizacji mózgu jako znaczącym czynniku wpływającym na różnice międzykulturowe (McGilchrist, 2009). W jakim stopniu możemy mówić o wpływie zjawisk związanych z lateralizacją mózgu na kulturę, a w jakim o związku odwrotnym, mając na uwadze ontogenezę specjalizacji półkulowej, jej filogenezę, jej związek z innymi zjawiskami neurobiologiczno-poznawczymi oraz międzykulturowe badania porównawcze? Referat będzie miał na celu rozważenie sensowności takich pytań oraz próbę odpowiedzi na nie.

 

Mira Zyśko

Neuronalne podstawy poczucia wolnej woli – Michał Bachanek
Wrz 6@16:00 – 16:30

Prezentacja analizuje podstawy psychologiczne i neuronalne trzech elementów świadomości fenomenalnej, które według Petera Strawsona są częściami składowymi poczucia wolnej woli. Tymi elementami są po kolei utożsamianie się z niektórymi przyczynami naszego zachowania, poczucie sprawczości oraz doświadczenie momentu podjęcia decyzji.
Do dokładnego zrozumienia podstaw pierwszego zjawiska kluczowe wydaje się rozwiązanie twardego problemu świadomości, w związku z czym prezentacja skupi się przede wszystkim na dwóch pozostałych zjawiskach. Przy poczuciu sprawczości zostaną omówione dotyczące jej trzy koncepty (kopie eferentne planu motorycznego, neurony lustrzane oraz wiązanie intencjonalne) i ich neuronalne korelaty, natomiast przy doświadczeniu momentu podjęcia decyzji zostanie omówione tematyka dotycząca pojęć potencjału gotowości, weta, oraz funkcji wykonawczych. Zostaną również wskazane potencjalne problemy metodologiczne przy badaniu zjawiska doświadczenia podjęcia decyzji.

 

Michał Bachanek

Metafory wielomodalne jako zjawisko kulturowe. Osoby ze spektrum autyzmu i osoby Głuche – Dominika Kopańska
Wrz 6@16:45 – 17:15

Metafory w kulturach odgrywają pewne poszczególne role. Z jednej strony opisują świat za pomocą innych słów. Z drugiej strony przyczyniają się do tego, że wzbogaca się nasza kompetencja językowa. Jeśli chodzi o znaczenie metafor to w danych kulturach przejawia się w sposób różnorodny. Co się dzieje, gdy dominuje myślenie obrazowe? Jak wygląda zjawisko metaforyczności, gdy pewne aspekty są zaburzone? W referacie główna uwaga będzie skupiona na osobach ze spektrum autyzmu i osobach Głuchych. W pierwszym przypadku zostały przeprowadzone badania u dzieci w ramach wolontariatu z pomocą których zostały przenalizowane rysunkowe przejawy metaforyczności jako dominująca forma aktywności metaforycznej. W drugim przypadku ważnym aspektem stanowić będzie przedstawienie metafory wielomodalnej, a dokładniej dotykowej, wzrokowej.
U obu tych grup występują pewne deficyty tj.: u osób ze spektrum autyzmu deficyt ten występuje np. w relacjach społecznych, pewnych specyficznych zdolnościach i zaburzeniach w pewnych obszarach, które uniemożliwiają lub blokują prawidłowe posługiwanie się metaforami.
U osób Głuchych deficyt ten występuje w braku możliwości posługiwania się werbalizacją.
Podstawowymi pytaniami jakie będą postawione w ramach referatu to: Skoro występują pewne deficyty, to czy rozumienie metafor jest możliwe? Czy wtedy osoby te rozumieją czym są metafory? Czy kultura i środowisko są potrzebnymi czynnikami rozwijającymi kompetencję językowo – metaforyczną u osób neuroróżnorodnych?
Reasumując, podczas prezentacji zostaną przedstawione efekty pracy z osobami neuroróżnorodnymi jak również będzie to też próba odpowiedzi (opierając się na stereotypach) na podstawione wcześniej pytania badawcze.

 

Dominika Kopańska

Kognitywna batalia o użytkownika – Szymon Górski
Wrz 6@17:15 – 17:45
Kognitywna batalia o użytkownika - Szymon Górski @ Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Ważną część współczesnej kultury stanowi oprogramowanie – niezależnie od tego, czy mowa o grach wideo, czy o specjalistycznych programach komputerowych, jesteśmy świadkami wciąż bardzo szybko postępującego wzrostu jego wpływu na rozwój kultury. Wraz z upływem lat użytkownicy byli i są zalewani tysiącami aplikacji, w których gąszczu często ciężko jest ich twórcom przebić się oraz zdobyć uznaną pozycję na rynku. Z pomocą może przyjść im kognitywistyka, pozwalająca nie tylko na ułatwienie procesu projektowania i tworzenia aplikacji, ale także na przewidzenie zachowań potencjalnych użytkowników i wykorzystanie rozwiązań ułatwiających interakcję pomiędzy aplikacją a człowiekiem. Jakie zabiegi można zastosować w celu wygrywania coraz częstszych batalii o uwagę, ale też o utrzymanie użytkownika przy sobie? Czym współcześni twórcy mogą wyróżnić się w tej kwestii? Komu możemy zawdzięczać istnienie danych narzędzi i rozwiązań, przydatnych w cyfrowej walce? Na te pytania chciałbym odpowiedzieć w ramach opisanego referatu.

 

Szymon Górski

Multimodalny język twitterowiczów – Anastazja Szuła
Wrz 6@17:45 – 18:15

Komunikacja między ludźmi, w swojej najbardziej typowej formie (twarzą w twarz), ma charakter multimodalny. Mimo, że w Internecie dominuje kanał tekstowy, wykluczenie elementów obrazowych z analizy komunikatów powoduje nie tylko zubożenie znaczenia, ale może też całkowicie odmienić znaczenie komunikatu. Z tego powodu, elementy obrazowe powinny być traktowane jako elementy języka, a nie jako elementy towarzyszące komunikatom językowym. Pragnę to uargumentować przedstawiając analizę tweetów, jednocześnie ukazując skrawek rozwijającej się w ramach platformy stan culture.

 

Anastazja Szuła

Wrz
7
sob
2019
Przebieg procesu twórczego – Zofia Władyka-Łuczak
Wrz 7@09:00 – 09:30

Problem badawczy. Cele i założenia:
Wystąpienie będzie nosić będzie charakter autoetnograficzny, przedstawiony zostanie mikroświat artysty pracującego nad powstaniem rzeźby, na przykładzie pomnikowej figury postaci Rajmunda Rembielińskiego, „Pomnika Początków Miasta Łodzi”. Poruszony problem badawczy wykaże różnice w postrzeganiu procesu twórczego z pozycji obserwatora wewnętrznego i zewnętrznego.

Perspektywa teoretyczna:
Chcąc zrealizować założenia badawcze, wystąpienie podzielę na dwa główne części. W pierwszej zaprezentuję autorską retrospekcję pracy twórczej, charakterystyczną dla obserwatora wewnętrznego. W drugiej, analizę tekstu retrospekcji, w której przyjmuję postawę obserwatora zewnętrznego. Działy te zostaną opracowane na podstawie etnograficznej analizy Clifforda Geertza i metody konstruktywistycznej analizy tekstu Michaela Fleischera.

Materiał badawczy:
Materiałem badawczym będzie wspomniany opis pracy twórczej spisany na podstawie autorskich wspomnień, notatek tekstowych i fotograficznych powstających w trakcie realizacji pomnika. Retrospekcyjny opis prowadzony liniowo, zgodnie z chronologią występujących po sobie zdarzeń. Z jednej strony to relacja z procesu powstawania rzeźby, z drugiej — prezentacja postawy autora wobec własnych działań twórczych.

Procedura badawcza i wyniki:
W pierwszej części prześledzony zostanie proces koncentracji autorskiej uwagi w trakcie tworzenia. Istotne staną się czynniki wpływające na koncentrację i rozproszenie uwagi; ważne będą również tematy zarządzania uwagą widza poprzez odpowiednią kompozycję. Przedstawiony zostanie proces powstawania rzeźby akcentowany autorskimi korektami. W drugiej części podstawowym celem badawczym stanie się wniknięcie we własne działania artystyczne w kontekście rozpoznania mechanizmów je tworzących.

 

Zofia Władyka-Łuczak

Preferencje czasowe w kontekście zdolności poznawczych – Edgar Filip Różycki
Wrz 7@09:30 – 10:00
Preferencje czasowe w kontekście zdolności poznawczych - Edgar Filip Różycki @ Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Jako ludzie różnimy się pod wieloma względami: fizycznie (mamy różny kolor skóry, włosów, oczu; mamy także różny wzrost, wagę); różnimy się również psychicznie: mamy swoje temperamenty, cechy osobowości. Wreszcie – różnimy się pod kątem zdolności poznawczych.
Okazuje się, że różnice w tych ostatnich wpływają na wiele aspektów naszego życia: ludzie
o większych zdolnościach poznawczych średnio dłużej żyją, lepiej zarabiają, mają bardziej pojemną pamięć roboczą, szybsze czasy reakcji i są – o dziwo – bardziej podatni na iluzje optyczne.
Jednakże bardzo mało jest badań dotyczących wpływu zdolności poznawczych na podejmowanie decyzji. Co więcej, zwykle we wszelkich badaniach przyjmuje się je jako jedne
z ukrytych czynników, nie podejmując w ogóle próby rozpoznania, na ile wpływają na wyniki właśnie zdolności poznawcze.
Jednym z typów zdolności poznawczych jest tzw. styl kognitywny: można zauważyć, że część osób bardziej skłania się do podejmowania wyborów impulsywnie, podczas gdy inni – przed podjęciem decyzji dokonują szeregu analiz. Często styl kognitywny wiązany jest z umysłowymi Systemami 1 i 2.
W swoim referacie chciałbym przedstawić Cognitive Reflection Test (CRT) jako prostą miarę tego typu zdolności poznawczych, jego związki z ważną cechą podejmowania decyzji (preferencją czasową) oraz poddać go analizie krytycznej. Zarysuję również perspektywy dalszych badań z możliwością wykorzystania CRT.

Edgar Filip Różycki

Zło a wiedza. Epistemiczny efekt efektu ubocznego w języku polskim – Katarzyna Marczewska
Wrz 7@10:00 – 10:30

Efekt Knobe’a (nazywany też efektem efektu ubocznego) jest zjawiskiem z zakresu potocznej filozofii działania. Polega na tym, że ludzie chętniej przypisują komuś intencjonalność, kiedy skutek uboczny jego działania ma charakter negatywny (Knobe, 2003). Knobe początkowo badał to zjawisko, przedstawiając badanym historie, w których prezes firmy podejmował decyzję, której efekt uboczny był korzystny lub szkodliwy dla środowiska. Beebe i Buckwalter (2010) wykorzystali te scenariusze, żeby sprawdzić, czy analogiczny efekt będzie zachodził, kiedy zamiast o intencjonalność zapytamy osoby badane o wiedzę. Uzyskane przez nich wyniki potwierdziły oczekiwaną asymetrię w przypisywaniu wiedzy: ludzie są bardziej skłonni przypisywać podmiotowi wiedzę, kiedy skutek jego działania jest zły.

Zaobserwowane zjawisko zostało nazwane epistemicznym efektem efektu ubocznego (EEEU) i jest szczególnie interesujące ze względu na niezgodność z klasycznymi teoriami wiedzy. Wartość moralna czynu nie była do tej pory uwzględniana jako jeden z czynników wpływających na to, czy ktoś ma wiedzę. Co więcej, tego typu czynnik jest wprost wykluczany przez większość współczesnych intelektualistycznych teorii wiedzy. Tymczasem EEEU udaje się zaobserwować przy użyciu różnych scenariuszy, nawet wtedy, kiedy prawdopodobieństwo wystąpienia szkodliwego efektu ubocznego jest niskie, a sam efekt uboczny nie jest po prostu zły moralnie, lecz na przykład narusza prawo lub pewne normy estetyczne (Beebe & Jensen, 2012). Jak dotychczas występowanie EEEU zostało pokazane w języku angielskim (m.in. Beebe & Jensen, 2012) i niemieckim (Dalbauer & Hergovitch, 2013), a ponadto z wykorzystaniem różnych skal pomiarowych (Beebe & Jensen, 2012).

W wystąpieniu przedstawię wyniki badań nad EEEU w języku polskim. Udało się potwierdzić zachodzenie EEEU zarówno na skali dychotomicznej (n=1238, p<0.001) jak i na skali Likerta (n=419, p<0.001). Przedstawię uzyskane wyniki w kontekście potencjalnych czynników wpływających na efekt.

Słowa kluczowe: filozofia eksperymentalna, epistemiczny efekt efektu ubocznego, wiedza

 

Katarzyna Marczewska

Taniec a kultura – Paulina Zarębska
Wrz 7@10:30 – 11:00
Taniec a kultura - Paulina Zarębska @ Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Kluczowym zagadnieniem referatu jest wpływ uwarunkowań kulturowych na tworzenie i postrzeganie tańca. Celem wystąpienia jest analiza gestów oraz ruchów tańca , na które znaczący wpływ ma tożsamość kulturowa.

W The Relevance of the Beautiful (1988) Hans-Georg Gadamer definiuje sztukę za pomocą pojęć „gra”, „symbol” i „święto”. Opierając się na tym rozróżnieniu, zostanie omówiony sposób patrzenia na taniec jako kulturowo zdefiniowanej ekspresji estetycznej. Tożsamość kulturowa, a także poczucie „jaźni”, nie są tylko wyobrażeniami umysłowymi, ale również uosobieniem doświadczeń fizycznych. Ludzie doświadczają swoich ciał na trzech różnych poziomach: ciała biologicznego (świat obiektywny), ciała komunikacyjnego (świat społeczny), ciała doświadczającego (świat subiektywny) (Habermas, 1981). Ciało jako „ja” to miejsce, w którym podmiot subiektywny spotyka się ze światem obiektywnym i społecznym. Każde doświadczenie ciała tworzone i interpretowane jest przez pryzmat kulturowych kodów. Tożsamość kulturowa obejmuje koncepcję ciała, do której zaliczyć można estetykę, pojęcia płci, wieku, itp. oraz techniki ciała (np. gesty, ruch, proksemika) wyrażające ten obraz i jednocześnie będące materiałem, z którego pochodzi koncepcja ciała (Frank, 1991).

Cynthia Jean oraz Cohen Bull (1997) zwracają uwagę na znaczenie świadomości kulturowej dla zrozumienia różnych warstw znaczenia w tańcu. Opisują, jak w spektaklu tanecznym łączą się wrażenia (kinestetyczne, wizualne, dotykowe i słuchowe), aby stworzyć szczególne odczucia u widza. Doświadczenie widza obejmuje i implikuje zrozumiałe znaczenia choreograficzne i społeczne, których podstawą jest wspólna wiedza kulturowa. Propriocepcja jest powiązana z pamięcią motoryczną, więc zarówno widz, jak i tancerz będą polegać na poprzednich doświadczeniach ruchowych i zdolnościach motorycznych, aby zrozumieć taniec. Widz rozumie taniec poprzez negocjacje między tym, co postrzega, a znaczeniami i doświadczeniem, które przechowuje w pamięci długotrwałej.

Na podstawie historycznych dzieł z zakresu tańca klasycznego oraz modern zostanie zanalizowany wpływ kultury na tworzenie tańca. Omówione zostanie funkcjonowanie gestów metaforycznych przejawiających się w formie metafor orientacyjnych (Lakoff, Johnson 1980), które są głęboko zakorzenione w cielesnym doświadczaniu świata. Szczególnej analizie poddane zostaną choreografie przejawiające metafory orientacyjne, które opierają się na schematach wyobrażeniowych góra/dół, a interpretowane są wielorako w zależności od kultur.

 

Paulina Zarębska

Język – kultura czy ewolucja? – Anna Głowik
Wrz 7@11:45 – 12:15
Język - kultura czy ewolucja? - Anna Głowik @ Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Zdolności językowe są w wielu środowiskach postrzegane jako wyłączne człowiekowi i nabyte w procesie kulturalizacji. Niewątpliwie język ludzki jest najbardziej rozwinięty i zaawansowany symbolicznie. Jednak, kultura nie wydaje się być jedynym źródłem kształtowania się tej zdolności. Znane są wyniki badań poświęcone językowi zwierząt. Być może podstaw języka można dopatrzyć się u pszczół miodnych, wykonujących swój taniec w celu wskazania miejsca nektaru. Innym intrygującym przykładem jest werweta posługująca się trzema oddzielnymi dźwiękami w stosunku do różnych obiektów generujących zagrożenie. Obserwowane są także intencjonalne sygnały przekazywane rękami przez małpy człekokształtne. Tak więc, cechy języka ludzkiego odnajdujemy u naszych ewolucyjnych przodków.
Jak każda inna cecha, język jest zdolnością opartą na przystosowaniu i ma swoje korzenie. O ciągłości wokalizacji świadczy chociażby gen FoxP2, odpowiedzialny za śpiew u ptaków i mowę ludzką.
Do wytworzenia języka potrzebne są pojęcia i reprezentacje, zarówno przedmiotów jak i struktur typowo abstrakcyjnych jak np. miłość. Posługiwanie się pojęciami obserwujemy u papug, małp oraz niemowląt, które w sposób naturalny, nie wykształciły jeszcze języka. Taka ciągłość może wskazywać na istnienie pewnego modułu wspólnego zwierzętom i ludziom, który w toku ewolucji doprowadził do powstania języka, którym posługujemy się obecnie.

 

Anna Głowik

Od rozszerzonego umysłu do rozszerzonej jaźni – kultura jako fenotyp rozszerzony – Matuesz Chról
Wrz 7@11:45 – 12:15
Od rozszerzonego umysłu do rozszerzonej jaźni – kultura jako fenotyp rozszerzony - Matuesz Chról @ Kazimierz Dolny | lubelskie | Polska

Prezentowana konceptualizacja kultury wpisuje się w szeroko rozumiany paradygmat naturalistyczny. Główną tezą wystąpienia jest stwierdzenie, że kultura stanowi rozszerzenie ludzkiej podmiotowości i polega na zaangażowaniu tejże podmiotowości w zewnętrzne artefakty. Podkreśla się rolę środowiska w rozwoju i poznaniu jednostek, zwłaszcza środowiska kulturowego.

Bazę merytoryczną stanowi tutaj koncepcja troski rozszerzonej Patricii Churchland, zgodnie z którą ludzka moralność wyewoluowała w kontekście troski nad potomstwem, a następnie zaczęła rozszerzać się na partnerów, członków stada i osoby niespokrewnione. Według Churchland troska o innych jest możliwa dzięki aktywacji emocji homeostatycznych, które są skorelowane przede wszystkim z przetrwaniem indywidualnego organizmu, ale również z przetrwaniem innych organizmów, które są dla niego istotne. Emocje homeostatyczne – zgodnie ze współczesną neurobiologią emocji – stanowią poznawczą podstawę dla sądów wartościujących, gdyż wskazują na to co jest ważne dla żywego systemu poznawczego. Innymi słowy – emocje wyznaczają zakres tego z czym identyfikuje się dany organizm. Zgodnie z autorską refleksją prelegenta, troska rozszerza się u ludzi nie tylko na potomstwo, partnerów i innych członków stada, ale również na artefakty kulturowe (zarówno materialne jak i niematerialne). Wyjaśnia to dlaczego ludzkie zbiorowości włączają w sferę normatywną dziedzictwo kulturowe (godła, flagi, totemy, obrazy, dzieła literackie, symbole, uniwersytety, świątynie etc.) i są zmotywowani, aby chronić je określonymi restrykcjami oraz prowadzić konflikty na tym tle.

Ponadto referencje prezentowanego materiału zawierają: (1) koncepcję rozszerzonego umysłu autorstwa A. Clarka i D. Chalmersa (2) koncepcję fenotypu rozszerzonego zaproponowaną przez R. Dawkinsa i zmodyfikowaną przez D. Dennetta (3) teorię koewolucji genetyczno-kulturowej autorstwa E. O. Wilsona, rozwijaną przez M. Tomasello.

Mateusz Chról

Przyczynowość odgórna w kontekście emergencji psychofizycznej – Marzena Fornal
Wrz 7@12:15 – 12:45

Wczesne sformułowania teorii emergencji datują się na okres lat dwudziestych minionego stulecia, gdzie stanowiła ona opozycję dla ówczesnych stanowisk mechanistycznych i witalistycznych. Obecnie można zaobserwować powrót do tego typu teorii, które można określić, jako przeciwwagę dla stanowisk redukcjonistycznych współczesnego materializmu. Jednak mimo wzrastającego zainteresowania, wciąż kontrowersyjnym pozostaje radykalna wersja emergencji psychofizycznej postulująca przyczynową efektywność własności mentalnych. Celem mojego wystąpienia jest analiza relacji psychofizycznej w kontekście teorii emergencji i próba zweryfikowania czy postulat przyczynowości odgórnej jest możliwy do obronienia, bez konieczności odrzucenia podstawowych założeń determinizmu.

 

Marzena Fornal